یکشنبه، اردیبهشت ۰۳، ۱۳۸۵

سیستم های نرم و سخت در توسعه سیستمیک روستایی و کشاورزی


چیستی توسعه كشاورزی

توسعه کشاورزی ، مجموعه ای از راهبردهاست که چارچوب توسعه اقتصادی و در تعامل با دیگر بخشهای اقتصادی آن کشور بدنبال افرایش تولید محصولات کشاورزی و ارتقا بهره وری میباشد بنحویکه به پایداری منابع پایه لطمه ای وارد نسازد

: متدولوژی سنتی و قدیم

تقليل گرايي
اقتصاد محوري
متمركز و بالا-پايين
كميت محوري
استانداردهاي ساده شده

:متدولوژی جدید و درحال پیدایش متدولوژی جدید و درحال پیدایش

كل گرايي
انسان محوري
محلي و پايين-بالا
كيفيت محوري
يادگيري دایم از واقعيت پيچيده و متنوع و پویا

: انگاره سنتی و قدیم توسعه روستایی

حصول به رشد اقتصادی به هر قیمت
انتقال فن آوری از کشورهای غنی
توسعه توسط دولت برای مردم
سازماندهی توسعه توسط سازمانهای بزرگ و متمرکز

: انگاره جدید و درحال پیدایش توسعه روستایی

رشد کیفی توجه به عدالت اجتماعی و محیط زیست
فن آوری مناسب و محلی
توسعه توسط مردم و برای مردم
سازماندهی توسعه توسط تشکلهای مردمی و محلی با تاکید بر توانا سازی مردم

:به سه دليل تفكر سيستمي عميقاً به توسعه روستايي مربوط مي شود

تنوع و پيچيدگي زياد موجود در جامعه به عنوان يك سيستم فعاليت انساني

توسعه، طراحي، برنامه ريزي و مديريت منابع يا هر اقدامي براي مداخله و تغيير در جامعه، نيازمند فرايندي يكپارچه و رهيافتهايي سيستمي است

ارتباط پويا بين جامعه و محيط فيزيكي، زيست شناختي و انساني متنوع، پيچيده تر از آن است كه با رهيافتهاي پژوهشي رايج به طور كامل شناخته شود

:زمينه ظهور روشهای سيستمي در مطالعات توسعه

رهيافتهاي تقليل گرا تلاش كردند كه هر پديده ارائه شده را به اجزاي ساده تر تشكيل دهنده آن تبديل كنند و آنها را به طور مستقل از هم بررسي كنند، این شیوه عملا نه تنها مشکلات را حل ننموده بلکه به پیچیدگی مشکلات موجود افزوده است

تقريباً همانند ديدگاه تقليل گرا، رهيافت ماشيني نيز در پژوهشهاي علمي به هر پديده اي با ديد علت و معلولي ماشين وار نگاه مي كرد و اثر محيط و ديگر عوامل مؤثر بر پديده را در نظر نمي گرفت

انواع مشكلات جوامع روستايي توسط متخصصان موضوعي شامل جامعه شناسان، اقتصاددانان، متخصصان كشاورزي و
مهندسان تعيين و بررسي مي شود. آنها كم و بيش به طور مستقل از هم كار مي كنند در نتيجه راه حلهاي برخي مشكلات متخصصان وحرفه ای هاخود به مشکل تبدیل میگردد

موضوعات مربوط به اجتماع پيچيده تر از آن است كه از طريق روشهاي ماشيني و مکانیکی درك شود

در يك نگرش كل نگر، عمده توجه و فعاليت بر توضيح پيچيدگي شرايط متمركز مي شود، و محقق از فنون مختلف براي اقدام درباره تعامل بين اجزا استفاده مي كند، نه براي اجزا به تنهايي
تفكر سيستمي ما را تشويق مي كند كه بررسي كنيم: چگونه جوامع تعامل دارند، با هم درارتباط هستند ، وابستگي متقابل دارند يا به عبارتي همديگر را كنترل مي كنند بر هم مؤثرند

· تفكر سيستمي همچنين اين عقيده را ترويج مي كند كه عليت در طبيعت، به خصوص در دنياي موجودات زنده، مبتني بر تعامل پویا و خورد و بازخورد میباشد و نه يك مسير يك طرفه و خطي


اصلي ترين ویژگی نگرش سيستمي تفكر كل نگر میباشد در این نگرش، عمده توجه بر شناخت و توضيح پيچيدگي يك موقعيت متمركز مي شود و محققان از فنون مختلف براي درک تعاملات استفاده میکنند و نه صرفا شناخت تک تک پدیده ها بصورت مستقل و مجزا

شناخت پيچيدگيها و درک ، پويايي پدیده ها ی با استفاده از نگرش کل گرايي، و تاکید بر تعامل آنها و توجه به ویژگی برآمده ازکل و درک و فرايندهاي ارتباطي میسر مي باشد

در دو دهه گذشته ما شاهد تسلط دو رهيافت پژوهشي مبتني بر سيستم بوده ايم كه عبارتند از سيستمهاي سخت ونرم سیستمهای سخت سیستمهایی است که دقیقا تعریف شده اند و در تعریف و معرفی ان پیچیدگیها مفهومی وجود ندارد. سیستمهای دست ساز بشر و مکانیکی جز این گروه هستند سیستمهای ظریف یا نرم سیستمها یی هستند که تعریف استانداردی برای آنها وجود نداشته و تعابیر و تفاسیر مختلفی در مورد هدف و کارکرد ان وجود دارد. سیستمهای انسانی ، اجتماعی و فرهنگی جز این گروه هستند

مفهوم و فراگرد روش شناسي سيستمهاي ظریف ( نرم) چيست؟

سيستمهاي نرم به سيستمهاي اجتماعي مربوط مي شود، اما ديدگاهي كاملاً متفاوت با سيستمهاي سخت دارد كه در واقع علت اصلي تمايز بين آنهاست؛ همانطور كه چكلند (1985) به آن اشاره كرده است: ’تفاوت اساسي موجود اين است كه يكي از اين رهيافتها (سخت) جهان را به صورت تركيبي از سيستمهايي درنظر مي گيرد كه برخي از آنها ممكن است چند كاركردي باشند، اما رهيافت ديگر (نرم) هيچ پيش فرضي درباره ماهيت جهان ندارد، بلكه آن را فراتر از يك تركيب پيچيده، به صورت يك فرايند پژوهشي كه مي تواند به عنوان يك سيستم يادگيري سازماندهي شود، فرض مي كند

:تفكر سيستمي در توسعه روستايي عبارتند از

تاکید بر رهيافتهاي حل مسأله و بين رشته اي درون جامعه و بين افراد جامعه به عنوان يك سيستم فعاليت انساني
تلاش براي تغيير و مداخله در جامعه از طريق مشاركت همه ذينفعان
درك و تعامل محقق با مشكلات در سطوح چندگانه پايين-بالا و بالا-پايين
تعيين عوامل تأثير گذار بر عملكرد و انگيزش نقشها و عوامل موجود در خرده سيستمها

هیچ نظری موجود نیست: