اهميت موضوع ارتباط بین سیستم های تحقيقات ، آموزش و ترویج کشاورزی در ایران
نویسنده : دکتر حسین شیرزاد
مطالعات و نظريات گوناگون پيرامون توسعه كشاورزي نشاندهنده وجود عناصر متعدد در فرآيند توسعهاست. در همه اين موارد، نخست ميتوان گفت كه اجزاي آن به هم پيوستهاند و در ثاني عوامل ترويج، تحقيقو كشاورزان، عناصر مهم اين فرآيند به شمار ميآيند. بنابراين شرط لازمبراي رسيدن به توسعه كشاورزي و روستايي را ميتوان وجود ارتباط هدفمند و منسجم ميان ترويج، تحقيقاتكشاورزي و كشاورزان دانست.درواقع يكي از مهمترين شكافهاي موجود در بسياري از نظامهاي تكنولوژيك كشاورزي، شكاف موجودبين آژانسهاي تحقيقي و ترويجي آموزشي ميباشد در اين ارتباط برخي از كشورها كوشيدهاند تا با در كنارهم گذاردن هر دو واحد در يك مؤسسه بين آنها پلي مستحكم و منسجم ايجاد كنند كه بعقيده پارهاي ازمحققين اقدام مثبتي بوده است. اما تعدادي از پژوهشگران نيز بر اين باور نيستند و اعتقاد دارند كه برقراري وتوسعه نظام همكاري مؤثر بين گروههاي درون يك مؤسسه اگر چه بسيار آسانتر است، اما يك راه علاج عامو تمامعيار نيست و با بيان پارهاي از مطالعات تجربي به كشورهايي استناد ميكنند كه با وجود آنكه در آنهانظام تحقيقات و نظام ترويج كشاورزي در يك مؤسسه جاي داده شدهاند، اما هنوز همكاري مابين آنها عملا پابرجا و برقرار نشده و از انسجام كافي برخوردار نيست .اين عده از محققين معتقدند كهمسئله مديريت تلفيقي نظام آموزش،ترويج و تحقيقات بيشتر به ماهيت وظيفه اين نهادها مرتبط است تا بهتشكيلات حاكم بر هر كدام. بنابراين چه ترويج و تحقيق در يك تشكيلات واحد در كنارهم باشند و چه جدا از هم قرار داشته باشند، مسئله مهم، تلفيق عناصري از هر دو نظام بمنظور انجام فعاليتهاييمكمل هم ميباشد. به عنوان مثال نظام پژوهش و ترويج مزرعهاي عرصه مناسبي براي همكاري و ارتباط بين اين دو وظيفه متفاوت ميباشد. مكانيزم ديگري كهبه گونهاي موفقيتآميز بوسيله مؤسسات مختلف در پارهاي از كشورها به اجرا درآمده است، گماردن پرسنلترويج به عنوان متخصصين ترويج و آموزش در كنار ديگر متخصصين تحقيقاتي براي محصولات خاص ودر درون مؤسسات تحقيقاتي است. در حقيقت فقدان ارتباط منطقي ميان تحقيقات و ترويج كشاورزي،همواره يكي از معضلات بزرگ نظام اطلاعات كشاورزي در ايران بوده است. از سال 1371 در پي مباحثيكه در اين زمينه مطرح شد، ساختار تشكيلاتي تات (تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي) در سطح مركز واستان بوجود آمد. همچنين بر ادامه طرحهاي تحقيقي ـ ترويجي كه از سال 1366 آغاز شده بود، تأكيدگرديد. به عقيده برخي محققين نظام تحقيقات و ترويج متكي به تغيير رفتار داوطلبانه ميباشند. بنابراين كاراييمديريت تلفيقي تات به دامنه تغييرات رفتار داوطلبانه بستگي دارد برقراري ارتباط بين خواستهها، دانستهها وتواناييهاي زارعان و آنچه كه مؤسسههاي پژوهشي و ترويجي توانايي توليد و ارائه آن را دارند، در بوجودآوردن تغييرات داوطلبانه ضروري است. در اين بينشوراهاي تحقيقات كشاورزي در استانها به شوراي تات تغيير نام دادند و نمايندهاي از ترويج نيز در اينشوراها حضور پيدا كردند. در مواقعي نيز، كميتهها، گردهماييها و نشستهاي مشتركي ميان محققان وكاركنان ترويج برگزار ميگرديد. با اين همه از سوي مسئولان و بسياري پژوهشگران ارتباط ميان تحقيق و ترويجهمچنان ضعيف اعلام گرديده است بمنظور از ميان بردن اين چالش، از سوي سازمان تاتراه حلهايي مبني بر حضور محققان كشاورزي در فعاليتهايي نظير مشاركت در گروههاي مسئلهيابي،طرحهاي تحقيقي ـ ترويجي و منطقهاي، پديد آوردن نشريههاي آموزشي ـ ترويجي مشترك و انجام فعاليتهايآموزشي براي كاركنان تحقيقاتي، پيشنهاد گرديد. در اين راستا ميتوان گفت كه درارائه راهكارهاي مطروحه حول حل اين مسئله آنچه اهميت ويژهاي دارد توجه به نقوش تعاملي و يا تقابليعناصر متنوع سازماني در دو مجموعه (تحقيقات آموزش و ترويج) و توجه به عوامل بازدارنده مشاركت، درفرآيند تات و عوامل مشوق و جلبكننده مشاركت در فعاليتهاي مشترك ميباشد. پارامترهاي مؤثر درهماهنگي، سازگاري و اعتبارافزايي مجموعههاي تحقيقاتي، آموزشي ترويجي را بايد در مسايل مربوط بهخرده فرهنگهاي حاكم بر دستگاه مديريتي اين نهادها و ساختار سازماني، نوع مديريت و رفتار سازماني،باورهاي حاكم و انگيزشهاي سيال سازماني، نوع وظايف محوله، سير تكامل تاريخي و تكوين سازماني وگرايشات و تفكرات اعضاي نظامهاي تحقيقات و ترويج كشاورزي جستجو نمود بسياري از پژوهشگران بر اين باورند كه محققان كشاورزي گرايشمثبتي به مشاركت با كاركنان ترويج ندارند و آن را به عنوان يكي از مظاهر ناسازگاري سازماني مطرح مينمايندو گروهي از متخصصين نيز بر اين باورند كه فقدان ارتباط ميان تحقيق و ترويج را بايد در مسايلي چون نيرويانساني، مديريت، ساختار تشكيلاتي، فرهنگ اداري متفاوت و همانند آن دانست. بهرحال اين پژوهش بدنبالكشف اين تعارضات، همگونيها، همگراييها، تعاملات بين سازماني و ارتباطات بين نهادي در قالب مدلهايسازگارمديريتيورفتارسازمانيبمنظوراعتبارافزاييكيفيتخدماترسانيتحقيقاتيو ترويجي آموزشي ميباشد
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر