پدیده تعاونی های مشاع در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی
گردآورنده : دکتر حسین شیرزاد
تعاوني مشاع ، مشاع، يك اصطلاح حقوقي و در مقابل مفروز و به معناي مالكيت توام و تفكيك نشدهاست. اين اصطلاح از فقه شيعه وارد قانون مدني شدهاست. در اصطلاح نظامهاي بهرهبرداري، تعاوني مشاع نوعي واحد بهرهبرداري است كه حداقل از 5 زارع تشكيل شدهاست كه هركدام معادل عرف محل از هيئت هفت نفره، زمين دريافت كردهاند و طبق برنامه كشت اعلام شده به زراعت ميپردازند و متعهد ميشوند كه زمين دريافتي و متعلقات آن (ابزار و ادوات كشاورزي، موتورپمپ و …) را به غير واگذار نكنند. اندازه زمين هرواحد مشاع بين 50 تا 100 هكتار نوسان دارد و معمولاً از نوعي زراعت نيمه مكانيزه برخوردار است (1) .هدف از تشكيل اين واحدهاي توليد عبارتست از:جلوگيري از قطعه قطعه شدن اراضي مزروعي و اتلاف منابع آب و خاك كشور.سهولت عرضه خدمات و نهادههاي كشاورزي براي دولت و دستگاههاي اجرايي.استفاده بهتر و اقتصاديتر از ابزار و ادوات كشاورزي.تسهيل قانون واگذاري و احياء اراضي مصوب 25/6/58 حق تقدم دريافت زمين به افرادي داده شده كه به صورت گروهي و بنهاي شركتهايي را براي فعاليتهاي دستهجمعي تشكيل ميدهند. در قانون واگذاري زمين مصوب 26/1/59 تأكيد شدهاست كه به جز موارد استثنايي واگذاري زمين به صورت «شركت تعاوني و مشاع» است. برطبق مفاد آييننامه اجرايي، روستاييان بيزمين و دهقانان كم زمين مشمول قانون واگذاري ميباشند. تعداد اعضاء هر مشاع نبايد كمتر از 5 نفر (خانوار) و بيش از 20نفر باشد. اعضاء از ميان خود يك نفر را به عنوان سرمشاع انتخاب ميكنند. در برخي از نقاط به غير از سرمشاع دو مشاور هم براي مشاع از ميان اعضاء انتخاب ميشود. وظايف سر مشاعها در خارج از مشاع عبارتست از: ارتباط با ارگانها، نهادها و سازمانهاي دولتي عقدقراردادهاي اعتباري، خريد ابزار و لوازم و غيره، آنها در درون مشاع نيز به تقسيم كار براساس ميزان تجربه و دانش كشاورزي اعضاء ميپردازند. درآمد حاصل پس از كسر هزينهها به نسبت سهام اعضاء بين آنها تقسيم ميشود. معمولاً تقسيم درآمد به صورت تساوي صورت ميگيرد مگر آنكه كار انجام شده متعادل نباشد. در تعاوني مشاع، زمين، آب و ماشين و ادوات بهطور شريكالملكي متعلق به همه اعضاي مشاع است. تا سال 1365 مجموعاً 8875 واحد توليدي مشاع به مساحت 419829 هكتار با عضويت 82253 خانوار تشكيل شدهاست. بنابراين متوسط زمين هر تعاوني مشاع حدود 47 هكتار خواهدبود1
1ـ مهدي طالب، مشاعهاي روستايي، پليكپي، دانشكده علوم اجتماعي 1364.
1ـ ستاد مركزي هيئتهاي هفت نفره، اطلاعات كلي پيرامون مشاعها.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر