تحلیل مجملی از واحد های تجاری کشاورزی در ایران
گردآورنده: دکتر حسین شیرزاد
اين نظام بهرهبرداري شامل واحدهاي توليدي بزرگ (بيش از 50 هكتار زمين زراعي) است كه در آن استفاده از نيروي كارگر روزمزد متداول است. اين واحدها عمدتاً سرمايه بر بوده و از تكنولوژي جديد بهره ميگيرند. توليدات آنان براي عرضه به بازار سوگيري شدهاست. مديريت به صورت فردي و يا هيئت مديره است كه درباره نحوه توليد، درجه مكانيزاسيون، امور سرمايهگذاري، تدارك زمين و نيروي كار، يعني تركيب كشت، چگونگي فروش محصول و تقسيم منافع تصميم ميگيرد. اين نظام به دو طريق توسعه پيدا كردهاست:از طريق سرمايهگذاري بخش خصوصي در محدوده اراضي شخصي و اراضي ملي شده (كه از طرف دولت در اختيار اين واحدها قرار گرفت). در دهه 1350 دولت با تصويب قوانيني نظير قانون گسترش مالكيتهاي توليدي و قانوني «معافيت مالياتي مربوط به اجراي قانون گسترش كشاورزي در قطبهاي كشاورزي» به رشد و توسعه سرمايهداري و ايجاد واحدهاي بهرهبرداري مبتني بر سرمايه زياد كمك كرد، هرچند از لحاظ تاريخي رواج سرمايه در بخش كشاورزي به اوايل دهه 1330 بر ميگردد (1) .از طريق سرمايهگذاري در زمينهاي مالكاني كه اراضي آنها، در مراحل اصلاحات ارضي تحت عنوان واحد مكانيزه، از تقسيم مستثناء گرديده، به علاوه طي ده سالي كه از اجراي قوانين ارضي گذشت، برخي از مالكان موفق به خريد حق ريشهزارعان خود شدند و گروهي نيز از طريق اجراي شق تقسيم به نسبت بهره مالكانه، مالك قسمتي از اراضي خود شده و آن را به صورت مكانيزه مورد بهرهبرداري قرار دادند.آمارگيري كشاورزي سال 1361 نشان ميدهد كه بهرهبرداريهاي بالاي 50 هكتار 6/0درصد از كل واحدهاي بهرهبرداري را تشكيل داده و جمعاً حدود 7/1 ميليون هكتار وسعت دارند كه با مقايسه با رقم 5/3 ميليون هكتار قبل از انقلاب كاهش چشمگيري را نشان ميدهد. تفاوت اين دو رقم حدوداً معادل مساحت زمينهايي است كه يا به صورت مشاع و كشت موقت در اختيار دهقانان قرار گرفته و يا به صورت مجتمعهاي دامپروري و كشت و صنعت توسط بخش كشاورزي بنياد مستضعفان به صورت يكپارچه مورد بهرهبرداري قرار ميگيرد
1- The Development of Large scale farming in Iran. Tokyo Institute of Asian Economic Affairs. 1968.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر