اصلاحات ساختاري در فرآيند ترويج بيمه محصولات كشاورزي
نویسنده : دکتر حسین شیرزاد
چکیده
از جمله مباحث مهم درعرضه خدمات بيمه محصولات كشاورزي، پرداختن و تجديد نظر در ديدگاهها و نحوه نگرش به نقش خدمات ترويجي در توسعه بيمه محصولات درمیان جامعه كشاورزي ميباشد. در بحثي كه ارائه خواهد شد، پارادايمهاي جديد ترويج بيمه محصولات كشاورزي بررسي ميشود كه در زير چتر پارادايم ممكن است بتوان رهيافتهاي متعددی را جاي داد و به دنبال گزینه های با اعتبار تر بود. هدف اين مقاله درگير شدن ترويج در ارتباط با گسترش و نفوذ بازار بيمه محصولات كشاورزي در جامعه روستايي به عنوان يك سوژه منحصر به فرد ميباشد. در پاسخ به پارادايم جديد ترويج بيمه محصولات کشاورزی از نقطه نظر توسعه کمی یا کیفی فعالیتهای بیمه گری، كشورهاي مختلف، اشكال گوناگوني از اصلاحات را پذيرفتهاند. اين اصلاحات در طيفي از بازار گرايي مطلق تا فعاليتهاي غير بازار محور قرار ميگيرند . مطالعات تطبيقي و تجارب جهاني نشان ميدهد كه علم ترويج در نظامهاي دانش كشاورزي[1] نسبت به ساير نهادها ( از نظر اصلاحات) حالت تندروانه تري داشته است. اين مشاركت در جهت اصلاحات خدمات ترويجي، پارادايم جديدي است كه با توجه به نیازهای ارباب رجوع روستایی به عنصر کیفیت خدمات حمایتی تولید و ايجاد در آمد از طريق مکانیسم های بازارمحور حمايت و پشتيباني ميكند.طي سالهاي دهه (1990-1980) راهبردهاي اصلاحات ترویج دولتي در شكل هاي گوناگون مورد توجه قرار گرفته كه ميتوانند به گونههاي متفاوتي طبقهبندي شوند. ريورا در اين مورد معتقد است، اصلاحات در فعالتيهای ترويج كشاورزي را ميتوان با دو عنوان اصلاحات بازار- محور و اصلاحات غير بازار – محور در سوژههاي ترويج روستايي مطرح نمود. وی در نوع اول چهار استراتژي يا راهبرد مهم را براي اصلاحات بر شمرده كه عبارتند از بازنگري در نظامهاي ترويج دولتي، كثرت گرايي، دريافت هزينه[2] و خصوصي شدن كامل يا تجاري شدن که صورتبندی های متفاوتی را در برمی گیرد. اصلاحات غير بازار – محور نيز به دو محدوده عمده قابل تقسيم بندي است، عدم تمركز[3] به معني انتقال قدرت دولت مركزي به سطوح پايين تر دولتي و راهبرد توانمندسازي[4]، يعني انتقال يا واگذاري مسؤوليت ترويج به پايين ترین سطوح جامعه بوسيله كالاهاي مورد نياز عمومي .اگرچه توجه به آموزه های نوین، در خدمات ترویج، بدون توجه به ساختار جامعه روستایی و تحولات بخش کشاورزی امکان پذیر نیست،اما تحليل محتوايي بر مؤلفههاي ترويج بيمه محصولات زراعي – دامي در پارهاي از كشورها ميتواند در تجديد نظر بر روشهاي به كار گرفته شده ترويج بيمه محصولات كشاورزي در ايران نقش مهمي داشته باشد. اين سنجش محتوايي از فرآيند نظام ترويج بيمه محصولات كشاورزي به لحاظ برنامهريزي و اجرا اهميت بسزايي دارد. از آنجا كه در كشور ما شرایط اقليمی بسيار متنوع (از صحرايي ، معتدل تا سرد و مرطوب) گستره دارد، به ناچار دامنه خطرات رو در روي فعالیت كشاورزي بسيار متنوع بوده (خشكسالي، یخبندان، بارانهاي سيل آسا و خارج از فصل، سيل، توفان ، تگرگ و....) و خدمات ترویجی پیچیده تری را جهت آگاهی مخاطبان روستایی می طلبد. طرفه اینکه از قريب به چهل نوع از بلاياي طبيعي مطرح در جهان ، 31 مورد آن به كرات در ايران رخ مي دهدوحدود 50 درصد از جمعيت كل كشور كه بيشتر آنها در روستاها زندگي مي كنند ، همواره در معرض بليه هاي طبيعي اند ،لذا لزوم گستره تورهاي ايمني حمايتي و بیمه ای از اهميت فوق العاده اي برخوردار مي باشد . در 23 سال گذشته ، 13 سال كشور با خشكسالي روبرو بوده است. قرار گرفتن بيش از 90 درصد از مساحت كشور در منطقه خشك و كم آب ، كافي است تا دوره هاي خشكسالي و تكانه هاي ناشي از آن را كه بر دوره هاي ترسالي چيرگي دارد ، مناطق روستايي را به شدت آسيب پذير سازد . از سويي بروز مستمر حوادث طبيعي شامل سيل ، خشكسالي و زلزله يكي از عوامل فشار براي مهاجرتهاي روستايي است . مطابق آمار بنياد مسكن انقلاب اسلامي طي مدت سه سال بالغ بر 260 هزار ابنیه روستايي در اثر سوانح گوناگون چون سيل ، زمين لرزه و رانش زمين آسيب ديده اند كه در حدود نيمي از اين واحدها تماماً ويران شده و نزديك به سه چهارم ديگر نيز تا 60 درصد تخريب شده و اغلب غيرقابل بازسازي هستند . در هر يك از حوادث طبيعي كشور ، روستاييان و كشاورزان اولين افرادي هستند كه به شدت خسارت مي بينند ، و لازم است تا اولويت سيستمهاي حمايتي و بیمه ای قرار داشته باشند. همچنين ساختار كشاورزي دوگانه و آرتیکولاسیون نظام های بهره برداری (از مزارع سنتي خانوادگي تا مزارع تجاري صادراتي ، كشت و صنعتها) که حضوری فعال در توليد زراعي – دامي دارند، لزوم ساختاری انعطافپذير ، كيفيت اجرايي متنوع تر و برنامه ريزي مطلوبتر نظام بيمه محصولات كشاورزي را بر پايه رهيافتهاي پذيرفته شده ترويجي پراهميت تر می سازد. در چنين فضای توليدي، بالا بردن آگاهي و درجه دسترسي به اطلاعات آماري كشاورزان و اطلاعات تفصيلي و كليماتولوژي و استفاده از سيستم ترويج نوين نوآوری های بیمه ای، به استحكام نظام بيمه محصولات کشاورزی، دوام طرحها و پايلوتهاي آزمايشي كمك فراوان مينمايد. اعتقاد به جا به جايي اولويتها از پوشش محصولات باغی در برخي سالها به ارجحيت غلات در سالهاي ديگر و رعايت اصل توازن، مبني بر اين كه همواره بايد خسارتهاي يك منطقه با سودهاي توليد شده در ساير مناطق پوشش داده شود و آزادسازي سازمان بيمه از فشارهاي هزينههاي سرسام آور كارگزاری و عمل بر مبناي اصول حرفهاي محض، گروهبندي طبقهبندي شده كشاورزان، همچنین تقسيم بندي مناطق جغرافيايي به لحاظ نوع، تنوع، تكثر و تكرار فراواني ريسك، وظیفه مندی نظام ترویج بیمه محصولات کشاورزی را با پارامترهای تازه ای رو در رو می سازد. سو گیری به سمت بيمه نامههاي جمعي و قراردادهاي گروهي، به همراه توجه به كاهش هزينههاي اجرايي و اداري در نظام بيمه محصولات، استفاده از نهادهاي پيراموني مانند نهاد های ترویج كشاورزي، مروجان و آموزشگران كشاورزي، تعاونی هاي تولید روستايي، جنبشهاي آگاهی بخش ترويج و اشاعه فرهنگ بيمه در روستاها( مانند، طرح های بسیج سربازان سازندگی و مشارکتهای مردمی و...) و تبديل مفاهیم بیمه ای به معارف عمومي روستايي را الزام آور ساخته است.طرفه اینکه با کمک سیستم ترویج ، هزينه كار در مزرعه توسط بيمهگذاران پایین آمده ، حق بيمه كاهش يافته و هزينه ظاهري بيمه به لحاظ رواني براي كشاورزان، جذابيت بيشتری خواهد داشت. توجه به رضايتمندي كشاورزان، راحتي بيمه گذار با مروجين در جهت كاهش بوروكراسي در نظام بيمه محصولات، واگذاري بخشي از حق بيمههاي جمع آوري شده توسط سازمان بيمه، نزد نهادهاي ترويج روستايي تا صرف ترويج، آموزش و اطلاع رساني گردد. همگي نشان از تعامل تنگاتنگ نظام ترويج كشاورزي با نظام بيمه محصولات كشاورزي در يك ديدگاه تمام گرايانه دارند. از اين رو با توجه به دولتي بودن نظام بيمه محصولات كشاورزي در ايران و عدم توجه به ماهيت انتفاعي بودن بیمه محصولات كشاورزي در جامعه روستايي ايران (و الزامات اساسنامهاي مبني بر غير انتفاعي بودن مقوله فوق) ، همچنين جهت لزوم كاهش هزينه های بوروكراتيک در توسعه بيمه محصولات لازم است مفهوم بازاريابي بيمه محصولات كشاورزي كه منطقي انتفاعي دارد در ادبيات بيمه محصولات كشاورزي ايران به ترويج بيمه محصولات كشاورزي استحاله شده و دگرگونيها پيرامون شاخص نفوذ و تراكم بيمه در كشور در فراگرد ترويج بازار محور و غير بازار محور مورد بررسي و مداقه قرار گيرد
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر