بدیهی است که با تجزیه و تحلیل ساختار سرمایه در گردش نحوه تخصیص بخشی از منابع مالی، نوع و کیفیت استراتژی های مدیریت دارائی ها و بدهی های جاری استخراج می گردد. این نوع تجزیه و تحلیل با توجه اقلام مندرج در طرف راست و چپ ترازنامه ها صورت می گیرد.

- تجزیه و تحلیل نسبت ها

روش تجزيه تحليل نسبت ها روشی است که تحلیلگر با بهره گیری همزمان از کلیه اقلام صورت های مالی بر حسب اهداف خود نسبت هایی را تعریف و سپس بر اساس آنها عملکرد شرکت را بررسی می کند. روش فوق را مي توان در تجزيه و تحليل مقايسه اي مورد استفاده قرار داد و شركت را با ديگر شركت هاي فعال در صنعت قياس نمود.

-نسبت هاي نقدينگي[1]
اين نسبت ها توان شركت را در اعاده تعهدات كوتاه مدت مي سنجد . به عبارت دیگر نسبت های فوق منعكس كننده وضعیت نقدينگي شرکت و توان مالي آن در كوتاه مدت می باشد. با توجه به ساختار دارائی های جاری شرکت، دو نسبت جاری و سرمایه در گردش به کل دارئی های محاسبه و تجزیه و تحلیل می گردد.

نسبت جاری
اين نسبت امکان پرداخت بدهي های جاري شرکت را در کوتاه مدت بيان مي کند. هم چنين نسبت مذکوربیانگر رویکرد شرکت در بهره گيري از منابع مالي مي باشد. بدین مفهوم نسبت فوق نشان می دهد که شرکت ضمن داشتن توانائی بازپرداخت بدهی های جاری، آیا نقدینگی لازم را برای استفاده از فرصت های سود آور احتمالی در اختیار دارد.

نسبت سرمایه در گردش به کل دارائی ها
نسبت فوق از تفاضل دارائی جاری و بدهی جاری به دست می آید. این نسبت نشان می دهد چه میزان از دارئی های جاری به شرکت تعلق داشته که فارغ از بازپرداخت بدهی های جاری در سرمایه گذاری های کوتاه مدت و تأمین نقدینگی های موردنیاز تخصیص می یابد.

[1] . Liquidity Ratio

در ادبيات مديريت مالي سرمايه به دو دسته سرمايه در گردش و سرمايه ثابت تقسيم مي شود. سرمايه در گردش عموماً با دوره عمر كمتر از يك سال مي باشد در حالي كه سرمايه ثابت دوره بيشتر از يك سال عمر دارد. تعيين سطح سرمايه در گردش با توجه به ماهيت شركت، شرایط صنعت و سياست هاي مديريت شركت شكل مي گيرد. ميزان سرمايه مذكور تأثير به سزائي در درجه سود آوري، ريسك پذيري و ثبات مالي شركت دارد. اين مقوله صرفاً به ساختار مالي يا ساختار دارائي ها بستگي ندارد بلكه آن عنصري مشترك مابین مصارف و منابع وجوه مي باشد. به تعبيري دیگر عنصري است كه از بررسي همزمان طرف راست و طرف چپ ترازنامه استخراج مي گردد.

فصل اول- مبانی نظری
تعريف سرمايه در گردش
سرمايه در گردش به مجموعه مبالغي گفته مي شود كه در دارائي هاي جاري سرمايه گذاري مي گردد. حال اگر بدهي هاي جاري از دارائي هاي جاري كسر شود ، سرمايه در گردش خالص بدست مي آيد. بر اين اساس مديريت منابع و مصارف وجوه كوتاه مدت را مديريت سرمايه در گردش مي نامند.
اهميت سرمايه در گردش
حساسیت روز افزون مفهوم مديريت سرمايه در گردش باعث شده كه اين موضوع امروزه به صورت يك رشته تخصصي مديريت مالي درآيد. برخي از دلايل اهميت اين مفهوم به شرح زير مي باشد:
1- با توجه به اینکه سطوح واقعي و مطلوب دارائي ها جاري(با توجه به تغييراتي كه در فروش واقعي و پيش بيني شده رخ مي دهد) دستخوش تغييرات دائمي است لذااين وضع باعث مي گردد به صورت مستمر درباره سطح مطلوب يا مورد انتظار از دارائي هاي جاري تصميم گيري شود.
2- با توجه به تغييرات حاصله در ميزان دارائي هاي جاري مديريت شركت ناگزير به تجديد نظر در تصميمات تأمين مالي و تعريف ساختار مالي مي باشد.
3- اگر مديريت سرمايه در گردش صحيح نباشد احتمال دارد فروش و سود شركت كاهش يابد و چه بسا شركت در پرداخت به موقع ديون و تعهدات خود ناتوان بماند.
4- با توجه به اينكه انباشت و راكد نمودن گسترده و نامتعارف دارايي ها به شكل دارائي هاي جاري كه معمولاً از بازده كمي برخوردارند، احتمال كاهش بازده و پايين آمدن ارزش زماني وجوه شركت را بيشتر مي كند و از سوي ديگر سطح كم دارائي هاي جاري قدرت شركت را در شكار فرصت هاي سودآوري محدود می نماید و علاوه بر آن موجب افزايش ريسك شركت مي گردد لذا ضرورت دارد كه اين نوع سرمايه به صورت كارآمد مديريت شود.


استراتژي هاي مديريت سرمايه در گردش و ريسك و بازده
شركت ها مي توانند با به كار گيري استراتژي هاي گوناگون در رابطه با مديريت سرمايه در گردش ميزان نقدينگي شركت را تحت تأثير قرار دهند. اين استراتژي ها ميزان ريسك و بازده آنها را بيشتر مي كند.
عموماً در رابطه با مديريت سرمايه در گردش دو نوع استراتژي وجود دارد:
1-استرات‍ژي محافظه كارانه
اين استراتژي به مفهوم ميزان ريسك پذيري پايين مديران مي باشد. بر اثر استراتژي مذكور قدرت نقدينگي شركت بالا مي رود و ريسك ناشي از ناتواني در بازپرداخت بدهي هاي جاري پايين مي آيد. به عبارت دیگر با توجه به انباشت قابل توجه نقدينگي در اين استرات‍ژي، ريسك نقدينگي و بازده كم خواهد شد.
2- استراتژي جسورانه
در استراتژي فوق ميزان ريسك پذيري مديران شركت بالا ارزيابي مي شود. هم چنين ميزان بازده بيشتر از استرا‍تژي محافظه كارانه مي گردد. به اين مفهوم كه با اتخاذ اين استراتژي ميزان دارائي هاي جاري كمتر شده و بدين طريق از بدهي هاي جاري بيشترين استفاده به عمل مي آيد.
با توجه به استراتژي هاي فوق شركت هادر تلاشند در اداره اموردارائي هاي جاري و بدهي هاي جاري استراتژي هاي گوناگوني را به كار ببرند تا با تركيب اين استراتژي ها منجر به مطلوب شدن مديریت سرمايه در گردش شوند. به تعبيري سياست متعادلي را در مديریت سرمايه در گردش با اين ويژگي ها به كار گيرند. به این صورت که اقدامات جسورانه در زمينه دارائي هاي جاري در سايه سياست هاي محافظه كارانه در رابطه با بدهي جاري كنترل و مديريت شود.
بنابراین با توجه به سیاست تعادلی حجم دارائي هاي جاري و بدهي هاي جاري در حد متعارف و با توجه به بودجه ها، وضعيت شركت و ماهيت صنعت تعيين خواهد شد.



شاخص هاي سنجش سرمايه در گردش
براي تجزيه و تحليل سرمايه در گردش از نسبت هاي زير عموماً استفاده مي شود:
- نسبت جاري
- نسبت سرمايه در گردش خالص
- نسبت دارائي هاي جاري به كل دارائي ها
- نسبت بدهي هاي جاري به كل دارائي ها
- نسبت هاي نقدينگي(نسبت سريع)

آمارهای نظام بهره برداری

آمارهاي ارائه شده از سرشماري كشاورزي ۱۳۶۷، از ۱۷۶۰ هزار گندمكار كشور، ۹۸۹۰ گندمكار زميني كمتر از ۱/۰ هكتار داشته اند، ۱۹۰۴۰ بهره بردار زمينهايي بين ۱/۰ تا ۲/۰ هكتار، ۶۶۷۸۰ بهره بردار زمينهايي بين ۲/۰ تا كمتر از ۵/۰ هكتار، ۱۰۱۹۷۰ بهره بردار زمينهايي بين ۵/۰ تا كمتر از يك هكتار، ۱۹۷۸۴۰ گندمكار زمينهايي بين ۱ تا كمتر از ۲ هكتار، ۱۹۰۶۲۰ گندمكار اراضي بين ۲ تا كمتر از ۳ هكتار، ۱۶۱۱۳۰ گندمكار اراضي بين ۳ تا ۴ هكتار، ۱۴۷۵۰۰ گندمكار اراضي بين ۴ تا ۵ هكتار، ۲۸۴۴۵۰ گندمكار زمينهايي بين ۵ تا ۵/۷ هكتار و ۱۹۸۴۴۰ گندمكار اراضي بين ۵/۷ تا كمتر از ۱۰ هكتار در اختيار داشته اند.
آمارهاي مربوط به برنجكاران نيز قابل توجه است. به طوري كه كوچك بودن اراضي تحت پوشش برنج خردتر و كوچكتر است. آمارهاي ارائه شده نشان مي دهد از ۴۳۳ هزار برنجكار كشور ۴۴۰۰ برنجكار زميني كمتر از ۱/۰ هكتار داشته اند، ۱۲۵۰ برنجكار زميني بين ۱/۰ تا كمتر از ۲/۰ هكتار، ۵۷۹۶۰ برنجكار اراضي بين ۲/۰ تا كمتر از ۵/۰ هكتار، ۸۶۷۲۰ برنجكار زميني بين ۵/۰ تا كمتر از يك هكتار، ۱۱۹۷۷۰ برنجكار زميني بين ۱ تا كمتر از ۲ هكتار، ۵۵۹۰۰ برنجكار زميني بين ۲ تا كمتر از ۳ هكتار، ۲۸۶۹۰ برنجكار زميني بين ۳ تا كمتر از ۴ هكتار، ۱۷۱۳۰ برنجكار زميني بين ۴ تا كمتر از ۵ هكتار داشته اند. به اين ترتيب ۳۸۳ هزار نفر از برنجكاران كشور كه ۸۴ درصد از برنجكاران را شامل مي شوند اراضي بين ۱/۰ تا ۵ هكتار داشته اند.

آماری ساده از نظام بهره برداری

بر اساس آنچه كه مؤسسه مطالعات و پژوهش هاي برنامه ريزي و اقتصادي كشاورزي ارائه كرده است، تعداد بهره برداران زير ۱۰ هكتار از ۱۳۵۳ تا ۱۳۷۲ افزايش يافته و به تبع آن متوسط اراضي هر واحد بهره برداري كاهش يافته است. به طوري كه تعداد بهره برداران با زمين هاي زراعي خرد و پراكنده از ۲۰۲۶ واحد بهره برداري در ۱۳۵۳ به ۲۳۸۲ هزار نفر در سال ۱۳۷۲ و ميزان متوسط اراضي نيز از ۷/۲ هكتار به ۴/۲ هكتار تقليل يافته است. به اين ترتيب واحدهاي بيش از ۱۰ هكتار كوچكتر شده و تعداد بهره برداران زير ۱۰ هكتار اضافه شده و اراضي به قطعات كوچكتري تقسيم شده است. نكته قابل توجه اين است كه ۶۳ درصد از اراضي در اختيار بهره برداران بيش از ۱۰ هكتار قرار دارد. بر اساس سرشماري عمومي كشاورزي در سال ۱۳۷۲ حدود ۲۲۶۷ هزار واحد بهره برداري در نظام بهره برداري دهقاني دسته بندي مي شود، ۱۴۹ هزار واحد بهره برداري در گروه نظام بهره برداري تعاوني قرار دارند و ۳۹۱ هزار واحد در نظام بهره برداري تجاري قرار دارند. آمارهاي ارائه شده نشان مي دهد ۲۳۸۲ هزار واحد بهره بردار از۲/۳۷ درصد از كل اراضي زراعي كشور استفاده مي كنند كه هر كدام بين ۱ تا ۱۰ هكتار زمين دارند و متوسط اراضي آنها ۴/۲ هكتار است. اين گروه ۹/۸۴ درصد از كل واحدهاي بهره برداري را به خود اختصاص داده اند. آمارهاي ارائه شده نشان مي دهد، تعداد واحدهاي بهره برداري زير ۱۰ هكتار در سال هاي ۱۳۵۳ ، ۱۳۶۷ و ۱۳۸۲ به ترتيب ۲۰۲۶ واحد بهره بردار، ۲۳۴۴ واحد بهره بردار و ۲۳۸۲ واحد بهره بردار با متوسط اراضي زراعي به ترتيب ۷/۲ هكتار، ۶/۲ هكتار و ۴/۲ هكتار بوده است. به اين ترتيب شريف ترين گروه اقتصادي كشور به مرور نحيف شده و زمين تحت اختيار او براي كشت هر دوره كوچكتر شده است

منابع فقر

منابعی که میتوان در پایان نامه ها به عنوان رفرنس به آنها مراجعه نمود:

1- دكتر حسين عظيمي ، اولين محققي بودند كه مسئله فقر و محاسبه خطرفقر را در ايران به صورت جامع و علمي بررسي كردند .در اين تحقيق درصد جمعيت شهري و روستايي كهدچار فقر تغذيه مي باشند برآورد گرديد. (حال به اين بهانه يادي مي كنم از اين استاد ارجمند، كه در همان مدت كوتاهي كه با ايشان آشنا شدم ، نه تنها مطالب بسيار ارزنده علمي آموختيم بلكه شخصيت ايشان آنقدربرايم تحسين برانگيز بودكه مطمين هستم در زندگي ام هيچ وقت ايشان را فراموش نمي كنم،روحش شاد).
2- دكتر عظيمي درسال 67 بر اساس چند شاخص ديگر خط فقر را اندازه گيري نمود . شلخص ها شامل: مصرف سرانه – اشتغال و بيكاري –وضعيت مسكن – مقدار مصرف قشرهاي مختلف- خانوارهاي تحت پوشش سازمان حمايت ازمحرومان بوده است.
3- كارشناسان موسسه عالي پژوهش در برنانه ريزي و توسعه درمقاله اي خط فقرو درصد افراد فقير را درسال 67-75 به تفكيك شهري و روستايي برآوردنموده اند.
4- علي حسن زاده 1373 ، درپايان خود تحت عنوان "اثرات تعديل برفقر "حجم فقر و محرميت شهري را بر اساس خط فقر تغذيه طي دوره 1362-1369 برآورد نموده و آثار سياست كاهش ارزش ريال بر فقر تغذيه ارزيابي كرده است.
5- سيف ا... اسلامي 1379 طي مقاله اي تحت عنوان "بررسي يارانه و خط فقر " اثرحذف يارانه را بر كالاهاي اساس بر خط فقر بررسي نموده است
6- دكتر پژويان ،درزمينه خط فقر مطالعات بسياري انجام داده است.ايشان با محاسبه ارزشهاي غذايي دريافتي خانوارها موجود در گروههاي مختلف درآمدي و با توجه به مخارج اين گروهها خط فقرريالي رامحاسبه كرده است.
7- وحيد محمودي 1382 درمقاله اي كوشيده است با تجزيه تغييرات فقر به دو اثر رشد و توزيع مجدد يك كاربردتجربي ازمدل ارائه شده روي آمار هزينهخانوارهاي شهري و روستايي ايران ارائه دهد.
8- وحيد محمودي 1381 مقاله اي تحت عنوان تجزيه فقر برحسب خصوصيات اقتصادي اجتماعي خانوارها و مناطق مختلف جغرافيايي پرداخته است.
9- هاشمي و همكاران 1374 با استفاده ازمدل سيستم مخارج خطي روبين و كلاين تابع تقاضارا بدست آوردند و با استفاده ازآن ميزان حداقل معيشت را براي خانوارهاي شهري در سال 1370 بدست آوردند.
10- فرهاد خداداد كاشي 1377 فقر در ايران را برحسب متغيرهاي اقتصادي و اجتماعي براي سالهاي 70-1364 بر مبناي شاخص سن محاسبه نمودند.
11- دكتر حسين صادقي و صدق فنايي 1377 نقش هزينه هاي مسكن در تعيين خط فقر و سياست هاي فقرزدايي بررسي نمودند.
12- فردريك ملك 1378 در مقاله اي با عنوان اندازه گيري و تجزيه تحليل فقر و نابرابري
فقر را از طريق درصد خانوارهاي استفاده كننده از لوازم و تسهيلات بر مبناي هزينه خانوار در 1376 بررسي نمود.
13- صمد حكمتي فريد 1375 در مقاله خود عملكرد بازرگاني كالاهاي اساسي خوراكي طي برنامه اول مي پردازد و ميزان واردات كالاهاي اساسي و شاخص قيمت را د مناطق شهري و روستايي و ميزان سهميه بندي و تغييرات ميزان يارانه اختصاص يافته را مورد بررسي قرار مي دهد.
14- فرهاد خداداكاشي و همكارانش 1380 شاخصهاي مختلف فقر مانند نسبت افراد فقير و شاخص نسبت مشكلات درآمدي ،شاخص فقر سن و فاستر و گريو و توربك را محاسبه نموده اند.
15- زيدي 1379 خط فقر درآمدي در استان آذربايجان غربي رل مورد بررسي قرار داده است
16- دكتر غلامرضا كشاورز حداد 1379 درمقاله اي تحت عنوان "گستره و عمق فقر در استان سيستان و بلوچستان در طي سالهاي 1363-1376 برآورد كرده است.
17- حاجعلي 1373 در مقاله اي فقر و شناسايي ويژگي خانوارهاي زير خط فقر اقدام نموده است .
18- دكتر محمد ستاري فر 1381 در مقاله اي تحت عنوان "طرح بر پايي نظام جامع رفاه و تامين اجتماعي مرور ي بر پيشينيه نظام اجتماعي ايران و جهان لايحه ساختار سازماني نظام تانين اجتماعي را پيشنهادمي دهد.
19- سيروس خانقاهي 1378 به نقل از گزلرش توسعه انساني سازمان ملل متحد روش تعيين شاخص فقر رادر كشورهاي مختلف صنعتي و غير صنعتي منفك كرده است.
20- عبدا...اصغرزاده 1375 نقش الگوي مناسب و متعادل خوراك در امحا فقرشهري بااستفاده ازپيشنهادات موسسه تغذيه ايران و به منظوردستيابي به الگوي غذايي مناسب وكافي انجام داده است.
21- سعيد غلامي1380 بررسي مقايسه اي فقر در مناطق شهري استان مازندران و كشور انجام داده است.
22- سيد مهدي كاظمي 1380 اثرات پرداخت يارانه و چگونگي تخصيص بهينه و محاسبه شاخص هاي فقر در مناطق شهري و روستايي پرداخته است.
23- يگانه موسوي جهرمي 1381 در مقاله اي تحت هزينه نهايي رفاه اجتماعي ناشي ازمالياتهاي غير مستقيم بررسي كرده است .
24- دكتر عليرضا كازروني 1375 درمقاله اي تحليلي بر اندازه و منشا فقر و سياستهاي فقر زدايي در ايران داشته است.
25- هلن آهوبيم 1378 شاخص هاي توزيع درآمددر چهار دوره دو دوره قبل و دو دوره بعد از انقلاب و عوامل تاثير گذار بر آنرا تشريح نموده است.
26- ترابي و همكاران 1377 به بررسي اندازه شاخص فقر و نابرابري توزيع درآمد در ايران در سالهاي 65-75 پرداختند.
27- علي ديني تركي1371 در پايان نامه خود تاثير حذف سوبسيد كالاهاي اساسي بر ميزان فقر مطلق را بررسي كرده است.
28- الهه علافر 1375 در مقاله اي با عنوان مبارزه با فقر از طريق ايجاد اشتغال توجه ويژه اي به اشتغال سرپرست و افراد خانوار فاقد درآمد يا كم مبذول داشته است.
29- نوروز داداش زاده 1369 درپايان نامه خود به بررسي فقر و آثار آن در ايران در ايران پرداخته مي پردازد.
30- دكتر سهيلا پروين 1372 در رساله خود زميته هاي فقر را در ايران بررسي نموده است .
31- فطرس 1375 در مقاله اي به بررسي برخي از عوامل ايجاد فقر پرداخته و به عقيده ايشان فقر پديده اي چند بعدي و مستلزمبررسي ميانرشته اي است.
32- طبيبيان و همكاران 1377 به بررسي فقر و ارتباط آن با متغيرهاي كلان اقتصادي كشورطي سالهاي 75-67 پرداخته و براساس اطلاعات آماري سالهاي 67 تا 75 تحولات توزيع درآمد وفقر را موردبررسي قرار داده است.
33- علي حسين صمدي 1381 در مقاله اي مهمترين منابع افزايش دهنده نابرابري توزيع درآمد در مناطق شهري و روستايي با تجريه ضريب جيني 1370 و 1375 بررسي كرده است.
34- دكتر فرهاد نيلي وضعيت رفاهي خانوارهاي شهري درشروع و پايان برنامه اول ازطريق بررسي تغييرات هزينه خانوار ميزان مصرف و توزيع هزينه هاي مصرفي در بين خانوارهاي شهري مقايسه كرده است.
35- راضيه زيدي 1380 در مقاله اي اثر سياست تعديل را بر فقر و توزيع درآمد بررسي كرده است.
36- دكتر صمدي 1378دررساله دكتري خود مساله فقر و ضرورت توجه به سياست هاي كاهش فقر پرئاخته است.
37- پرمه و دباغ 1382 درمقاله اي تحت عنوان "بررسي توزيع درآمد درايران با استفاده از ماتريس حسابداري اجتماعي "چگونگي شكل گيري درآمد فعاليت توليد خانوار و عوامل توليد در اثر تغيير متغيرهاي برونزا از طريق ماتريس حسابداري اجتماعي مورد بررسي قرار دادند.

مفاهیم فقر

فقر عبارت است از ناتواني انسان در بر آورده ساختن حد كافي نياز‌‌هاي بنيادي خود به منظور رسيدن به يك زندگي آبرومند و شايسته به عنوان شرط لازم رسيدن او به كمال.‌ در عمل، اندازه گيري فقر به نوع آمارهايي كه در دسترس محققان قرار دارد بستگي داشته و بر آورد آن تحت مفروضات و شرايط خاصي، بر اساس نياز‌‌هاي مادي انجام مي‌‌شود. نياز‌‌هاي مادي بر اساس توافقي كه ميان اقتصاد دانان صورت گرفته است، خوراك، پوشاك، مسكن، بهداشت و درمان، آموزش، حمل و نقل، تشكيل خانواده، ورزش و اوقات فراغت را شامل مي‌‌شود. با تعيين حداقل اين نيازها بر اساس معيارهايي كه تا حد امكان جنبه‌هاي مختلف زيستي انسان‌ها را در برگيرد، هر فرد يا خانواري كه به ميزان كمتري از آن حداقل‌ها برخوردار شود، فقير به شمار مي‌آيد.‌ فقر را مي‌توان از جهات گوناگون به صورت زير تقسيم بندي كرد:
الف - از نظر زماني: فقر دائمي و فقر موقتي
ب- از نظر ابعاد و وسعت: فقر موردي و فقر فراگير
ج - از نظر كيفيت: فقر مادي و فقر معنوي
د - از ساير جهات: فقر مطلق، فقر نسبي، فقر ذهني و. . .‌
در اندازه گيري خط فقر، "در آمد" كه شامل مصرف و پس انداز است، معمولا به عنوان بهترين شاخص براي اندازه گيري سطح زندگي معرفي مي‌‌شود. اغلب عنوان مي‌‌شود كه امكان دارد فرد خاصي سطح زندگي پايين‌تر از در آمد خود را انتخا ب كند، اما بايد توجه كرد كه اين موضوع يك امر اختياري است و نه به خاطر كمبود در آمد. بدين ترتيب در آمد مي‌‌تواند شاخصي از فقر باشد. به نحوي كه فرصت‌‌هاي مصرفي را براي فرد يا خانوار ايجاد مي‌‌كند. اما در استفاده از در آمد به عنوان جايگزيني براي رفاه خانوار معايبي وجود دارد‌، لذا در مطالعات تجربي براي اندازه گيري خط فقر معمولا به هزينه ‌‌هاي خانوار توجه مي‌شود.‌ اگرچه ممكن است هزينه يك خانوار كمتر از درآمد آن باشد، اما فرض وجود پس‌انداز براي خانوار‌‌هاي فقير نمي تواند صادق باشد و بدين ترتيب مي‌توان فرض كرد كه در ميان خانوار‌‌هاي فقير، تمامي درآمد خانوار، صرف تامين هزينه ‌‌هاي زندگي مي‌شود.‌ استفاده از متغير هزينه خانوار به عنوان جايگزيني براي در آمد، به خصوص هنگامي كه افراد در گزارش در آمد‌‌هاي خود مقادير كمتر از حد واقعي ابراز مي‌‌كنند، به دليل اراده نتايج سازگار در بررسي‌‌هاي فقر مرسوم است.‌ در اين تحقيق بر اساس داده‌هاي پيمايشي خانوار‌‌هاي شهري و روستايي كشور كه از سوي مركز آمار ايران در سال‌‌هاي مختلف جمع آوري شده است، جمعيت كشور به دو ناحيه كلي شهري و روستايي، بر اساس 9 منطقه جغرافيايي شامل استان‌‌هاي مختلف اما همگن تفكيك شده و در سال‌‌هاي مورد بررسي (1368، 1373،1378و 1380 ) به ترتيب سال ابتدايي برنامه اول، يك سال پس از پايان برنامه اول و شروع برنامه دوم، سال انتهايي برنامه دوم و يك سال پيش از برنامه سوم توسعه و نيز دومين سال برنامه سوم توسعه با استفاده از شاخص‌‌هاي فقر و تصريح يك خط فقر مناسب بررسي شده است و با به‌كارگيري تكنيك سلطه تصادفي، به مقايسه تطبيقي وضعيت فقر پرداخته شده است.‌

امکان شکل گیری شبکه روستایی در ایران

با مشاهده برخي برنامه‌هاي شبكه‌هاي ماهواره‌اي اين سؤال به ذهن رسيد كه ـ با پيشرفت نوين ارتباطي كه پخش برنامه‌هاي ماهواره‌اي را به طور مستقيم فراهم ساخته است و با در نظر گرفتن اين مطلب كه جلب توجه مخاطبان يكي از اهداف عمده رسانه‌هاي ارتباط جمعي به شمار مي‌رود ـ اين شبكه‌ها براي جلب توجه مخاطبان خود در سراسر دنيا و تأثيرگذاري هر چه بيشتر بر روي آنها به طور معمول از چه نوع برنامه‌هايي استفاده مي‌كنند؟
مشاهده برنامه‌‌هاي برخي از شبكه‌ها اين فرضيه را در ذهن شكل داد كه اغلب آنها براي حصول به هدف اساسي خود (جلب نظر مخاطبان) از برنامه‌هايي مانند فيلم، سريال، شو، موسيقي و ديگر برنامه‌هاي تفريحي و سرگرم‌كننده بيشتر از برنامه‌هاي علمي ـ آموزشي استفاده مي‌كنند.
براي روشن‌ساختن وضعيت اين فرضيه به تحليل محتواي كمي تعدادي از شبكه‌هاي 6 كشور اروپايي (آلمان، انگلستان، بلژيك، سوئيس، فرانسه و هلند) پرداخته شده است تا به دور از هرگونه داوري فردي و شخصي مشخص شود آيا برنامه‌هاي پخش شده از اين شبكه‌ها بيشتر جنبه تفريحي ـ سرگرمي دارد يا جنبه علمي ـ آموزشي؟
به اين منظور با مشاهده برنامه‌هاي شبكه‌هايي مانند ZDF، VOX، Arte(ge)، BBC1، BBC2، BBC Prime، AB3، Canal+، Sf1، TSR2، France2، ARTE، Nederland1، Nederland2 و Net5 و نيز با بهره‌گيري از سايت اينترنتي Euro TV و اتخاذ كنداكتور زمان پخش برنامه‌هاي شبكه‌هاي فوق، محتواي كمي برنامه شبكه‌هاي مذكور طي يك هفته از 13 تا 19 فوريه 2003 ميلادي مورد تحليل قرار گرفت.
در اين بررسي نكات زير مورد توجه قرار گرفت.
1ـ شبكه‌هاي مورد بررسي از شبكه‌هايي بودند كه به پخش انواع مختلف برنامه اعم از فيلم، سريال، كودك، خبر، مستند و ... اقدام مي‌كنند و صرفاً به نوع خاصي از برنامه مانند خبر، كودك، ورزش و ... نمي‌پردازند.
2ـ در انتخاب شبكه‌ها به دو طريق عمل شد :
الف) شبكه‌هاي مهم و مطرح دنيا مانند ZDF، VOX، BBC1 و ... كه به نظر مي‌رسيد از مخاطبان بيشتري نيز برخوردارند در اين بررسي به طور هدفمند انتخاب شدند.
ب) در مورد برخي شبكه‌ها مانند بلژيك، سوئيس و هلند كه از كشورهاي اروپايي مطرح بودند اما شبكه‌هاي چندان معروفي ندشاتند انتخاب شبكه‌ها به طور تصادفي انجام گرفت. البته با درنظر گرفتن اين نكته كه برنامه‌هاي اين شبكه‌ها نيز شامل انواع مختلف برنامه باشد نه يك يا چند نوع خاص.
3ـ به منظور انجام يك بررسي نسبتاً همه‌جانبه بر روي شبكه‌هاي كشورهاي مورد بررسي برخي شبكه‌هاي كارتي مانند SF1، France2، Nederland1 و Nederland2 نيز در اين بررسي گنجانده شدند.
4ـ در اين بررسي ارزيابي محتواي پيام‌هاي ارائه شده به لحاظ كيفي مورد نظر نبوده و صرفاً به صورت كمي، نوع برنامه‌هاي ارائه شده از يكديگر متمايز شده است.
با در نظر گرفتن اين نكات برنامه‌هاي شبكه‌هاي اروپايي ياد شده طي يك هفته از 13 تا 19 فوريه سال 2003 ميلادي به تفكيك فيلم، سريال، شو ـ موسيقي و برنامه‌هاي سرگرم‌كننده و متنوع، برنامه كودك، اطلاع‌رساني، ورزش، برنامه‌هاي علمي ـ آموزشي، برنامه‌هاي مستند (اغلب آنها درباره حيات وحش و زندگي حيوانات بود)، برنامه‌هاي ادبي ـ فرهنگي، برنامه‌هاي اقتصادي، برنامه‌هاي سياسي و برنامه‌هاي مذهبي مورد بررسي قرار گرفت و فراواني و درصد هر يك از آنها مشخص شد.
در اين ميان مواردي نيز مورد بررسي قرار نگرفته كه تحت عنوان «ساير برنامه‌ها» در جداول مشخص شده است. اين موارد خود دو گروه را شامل مي‌شود ك
الف) ميان برنامه‌ها، آگهي‌هاي تبليغاتي، برنامه‌هاي آشپزي، باغباني، تئاتر، گردشگري، مهاجرت، دوربين مخفي و ....
ب) برنامه‌هايي كه نوع آنها در اين بررسي نامشخص مانده بود.
با اين وصف از هر كشور 3-2 شبكه مورد بررسي واقع شد كه يافته‌هاي حاصل از آن به تفكيك هر شبكه در جداول شماره 1 تا 15 بر حسب روزهاي مورد بررسي و نوع برنامه‌هاي پخش شده آماده است.
پس از آن، برآورد اطلاعات حاصل از يك هفته بررسي شبكه‌ها در جدول شماره 16 و نمودار شماره 1 آورده شد تا مقايسه نوع برنامه‌ها را در شبكه‌هاي مختلف ممكن سازد.
منظور از «نوع برنامه» در كليه جداول مورد بررسي به شرح زير است :
فيلم : كليه فيلم‌هاي سينمايي يا داستاني كه مدت زمان پخش آنها به طور معمول بين 45 تا 90 دقيقه بوده است.
سريال : مجموعه‌هاي داستاني پيوسته و دنباله‌دار.
شو ـ موسيقي و برنامه‌هاي سرگرم‌كننده و متنوع : برنامه‌هايي كه با عنوان Show معرفي شده‌اند و يا به اجراي مختلف موسيقي و آواز توسط خوانندگان پرداخته‌اند. همچنين انواع مسابقات تلويزيوني كه اغلب آنها با موسيقي و آواز توأم بوده‌اند.
برنامه كودك : انواع انيميشن، كارتون و ديگر برنامه‌هايي كه تحت عنوان «برنامه كودك» از آنها نام برده شده است.
اطلاع‌رساني : كليه برنامه‌هايي كه در زمينه‌هاي گوناگون مانند آب و هوا، موسيقي، ورزش و ... اطلاعاتي به مخاطبان ارائه داده است.
ورزش : نمايش انواع مسابقات ورزشي مانند هاكي، اسكي، تنيس، فوتبال و ... و نيز مجله‌هاي ورزشي.
برنامه‌هاي علمي ـ آموزشي : برنامه‌هايي كه در زمينه علوم مختلف و نيز علوم رايانه‌اي به بحث پرداخته‌اند. همچنين دوره‌هاي آموزشي زبان مانند آموزش زبان انگليسي، سوئيسي و ...
برنامه‌هاي مستند : كليه برنامه‌هايي كه با عنوان Documentary معرفي شده‌اند و به مباحث واقعي و قابل استناد تكيه دارند مانند بررسي زندگي اشخاص، حيات وحش و ...
برنامه‌هاي ادبي ـ فرهنگي : برنامه‌هايي كه در زمينه ادبيات، شعر و مسائل فرهنگي مطالبي عنوان كرده‌اند.
برنامه‌هاي اقتصادي : برنامه‌هايي كه بيشتر بر تجارت، بازاريابي و ... تأكيد داشته‌اند.
برنامه‌هاي سياسي : برنامه‌هايي كه به مباحث مختلف در حوزه علوم سياسي در اروپا و ساير نقاط جهان پرداخته‌اند.
برنامه‌هاي مذهبي : برنامه‌هايي كه به بحث و بررسي پيرامون اديان مختلف مانند اسلام، مسيحيت، يهوديت، بوديسم و ... پرداخته‌اند.
ساير برنامه‌ها : كليه برنامه‌هايي كه در عناوين قبلي قرار نمي‌گيرد يا برنامه‌هايي مانند انواع ميان‌برنامه‌ها (آگهي‌هاي تبليغاتي، آنونس و ...)، برنامه‌هاي آشپزي، باغباني، گفتگوهاي مجريان تلويزيوني با هنرپيشه‌ها، ستاره هاي اروپا و ... را شامل مي‌شود و يا برنامه‌هايي كه مجموع همكاران اين گزارش نتوانسته‌اند آن را در انواع برنامه‌هاي مذكور در جدول قرار دهند.
به منظور بررسي اين فرضيه كه «شبكه‌هاي ماهواره‌اي اروپا براي جلب نظر مخاطبان از برنامه‌هايي مانند فيلم، سريال، شو، موسيقي و برنامههاي سرگرم‌كننده بيشتر از برنامه‌هاي علمي ـ آموزشي استفاده مي‌كنند»، سؤال‌هاي زير مظرح شد :
ـ مدت زمان پخش برنامه‌هاي مختلف تلويزيوني ماهواره‌اي در شبكه‌هاي مطرح و مهم آلمان چه‌قدر بوده است؟
ـ مدت زمان پخش برنامه‌هاي مختلف تلويزيوني ماهواره‌اي در شبكه‌هاي مطرح و مهم انگلستان چه‌قدر بوده است؟
ـ مدت زمان پخش انواع برنامه در شبكه‌هاي ماهواره‌اي كشور بلژيك چقدر بوده است؟
ـ مدت زمان پخش انواع برنامه‌هاي تلويزيوني ماهواره‌اي در شبكه‌هاي كشور فرانسه چقدر بوده است؟
ـ مدت زمان پخش برنامه‌هاي مختلف در شبكه‌هاي هلند چقدر بوده است؟
پاسخ به سؤال‌هاي فوق در جدول شماره 1 تا 15 آمده است كه در اينجا به هر يك از آن‌ها مي‌پردازيم.
* مدت زمان پخش برنامه‌هاي تلويزيوني ماهواره‌اي در شبكه‌هاي مطرح آلمان چقدر بوده است؟
نتايج نشان داد، با توجه به اين كه برنامه‌هاي محلي در شبكه‌هاي استاني پخش مي‌شود، اماكن دسترسي روستاييان به شبكه‌هاي استاني را افزايش دهند.
2ـ داده‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد اكثر جوانان روستايي كشور از ميان 232 برنامه تلويزيوني كه به طور مرتب دنبال كرده‌اند به شش سريال تلويزيوني اشاره داشته‌اند كه اسامي آنها در متن مقاله آمده است. پيشنهاد مي‌شود اين شش سريال با روش تحليل محتوا مورد مطالعه قرار گيرند تا جنبه‌هاي مشترك آنها در سريالهاي ويژه جوانان روستايي مورد استفاده قرار گيرد.
3ـ با توجه به اين كه پخش برنامه‌هاي ورزشي در شبكه‌هاي مختلف سيما به ويژه در شبكه سوم مورد استقبال جوانان روستايي به ويژه مردان جوان روستايي قرار گرفته است و با توجه به اين كه فيلم‌هاي سينمايي و سريال نيز مورد توجه خانم‌هاي جوان روستايي بوده پيشنهاد مي‌شود حجم اين دو نوع برنامه در برنامه‌هاي ويژه جوانان افزايش يابد.
4ـ در مورد به‌كارگيري لهجه‌هاي محلي در برنامه‌هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران پيشنهاد مي‌شود ابتدا موضوع توسط يك گروه پژوهشي با عضويت جامعه‌شناس روستايي، مردم‌شناس، زبان‌شناس و با روش پژوهش مشاركتي فعال (P.R.A) در روستاهايي كه به اين امر حساسيت دارند مورد تحقيق قرار گيرد و سپس نتايج آن در تهيه برنامه‌هاي تلويزيوني و راديويي استفاده شود.
5ـ براي مشخص شدن زمان و فصل مناسب پخش برنامه‌هاي تلويزيوني ويژه جوانان روستايي پيشنهاد مي‌شود حداقل يك كار پژوهشي در هر يك از مناطق مختلف روستايي كشور انجام شود و نتايج آن در همان مناطق مورد استفاده قرار گيرد.

تكرار پيام ¬ تأثير پيام
مدت زمان پيام¬ تأثير پيام
اما تامسن (Thomsen) معتقد است كه برنامه بايد براي يك مدت زمان طولاني توجه مخاطب را به خود جلب كند (مانند سريال‌ها).
برنامه به صورت سريال ¬ تأثير پيام

منابع
1. Damazedier, Joffre. Television and Rural Adult Education. UNESCO, Paris, 1956.
2. Bertrand, Alvin Lee. Television in Rural Louisiana, T.V. Broadcasting, Louisiana, U.S.A, 1958.
3. Unesco Rural television in Japan, Unesco, Paris, 1960.
4. Radio Free Europe Access To Television and Radio in rural Hungar Munich, 1974.
5. Agrawal, Biond C. Television Comes To village: Ahmedabad, India, 1978.
6. Sachchidananda. Communication in a Rajasthan Village Ahmedabad, India, 1979.
7. Agrawal, Binod C. Women, Television, and Rural Development. Ahmedabad, India, 1980.
8. Agrawal, Bionde C. Satellite Television in a Bihar village, Ahmedabad, India, 1981.
9. University of Alaska, Social and Cognitive Effects of Introdoction to Television on Rural Alaska, Native Children Fairbanks, 1984.
10. Chu, Godwin C. Social impact of Satellite Television in Rural (Indonesia), Singapoure, 1991.
11. Rao, B.S.S. Television for Rural Development, New delhi, India, 1992.
12. Pokharapurkar, Raja Rural Development Trough Comunity Television, New Delhi, 1993.

امكان‌سنجي طراحي شبكه يكپارچه برنامه‌هاي كشاورزي و روستايي

مقدمه
علي‌رغم آن كه درصد بالايي از جمعيت كشور ما در روستاها زندگي مي‌كنند و روستاييان كشور بخش عمده‌اي از مخاطبان شبكه‌هاي راديو و تلويزيون ملي را تشكيل مي‌دهند، تحقيقات تأثيرسنجي و نظرسنجي به عمل آمده توسط مؤسسات تحقيقاتي، عمدتاً در شهرها انجام شده و آثار رسانه بر جمعيت روستايي كشور به ندرت مورد ارزيابي و بررسي دقيق قرار گرفته است. اين درحالي است كه با وجود تفاوت‌هاي آشكار فرهنگي اجتماعي بين جوامع شهري و روستايي خوراك رسانه‌‌اي كه به هر دو جامعه عرضه مي‌شود يكسان است. تا چند دهه پيش از براي محققان علوم اجتماعي؛ تلويزيون يك رسانه شهري به حساب مي‌آمد مطالعات مربوط به آن عمدتاً در شهرها انجام مي‌گرفت و حضور اين رسانه در روستاها كمتر مورد توجه قرار داشت. نمونه اين مطلب را مي‌توان در تحقيقات و نظرسنجي‌هاي انجام شده در مراكز تحقيقاتي صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران نيز مشاهده كرد كه در مقابل صدها نظرسنجي انجام گرفته در شهر تهران و برخي شهرستان‌ها، يك مورد نظرسنجي مستقل در مورد پيام‌گيران روستايي انجام شده است و اين درحالي است كه بيش از پنجاه سال است روستاييان ايران از راديو استفاده مي‌كنند و پس از انقلاب اسلامي و با ورود برق به روستاهاي كشور، بهره‌مندي آنان از تلويزيون نيز گسترش چشمگيري يافته است چنان كه سال‌ها است بيش از 80 درصد روستاييان كشور از تلويزيون استفاده مي‌كنند.
در ساير كشورها نيز تحقيقات رسانه در روستاها در مقايسه با مجموعه تحقيقات انجام گرفته بسيار ناچيز است كه در اينجا به برخي از آنها اشاره مي‌كنيم :
1ـ نخستين بار در سال 1956 يك گزارش پژوهشي با عنوان (تلويزين و آموزش بزرگسالان روستايي) توسط يونسكو منتشر شد كه مجري آن «جوفردومازيه» بود.
2ـ دو سال بعد (1958) گزارش پژوهشي ديگري با عنوان (تلويزيون در روستاهاي لوئيزياناي امريكا) منتشر شد كه مجري آن «الوين.لي.برتراند» بود.
3ـ در سال 1960 گزارش پژوهشي كه به همت يونسكو در ژاپن انجام شده بود، در پاريس منتشر شد. عنوان اين تحقيق «تلويزيون روستايي در ژاپن» است. در اين تحقيق مسائلي مانند (نقش تلويزيون در آموزش روستاهاي ژاپن)، (آموزش بزرگسالان در روستاهاي ژاپن) و همچنين (پخش برنامه‌هاي تلويزيوني در روستاهاي ژاپن) مورد بررسي قرار گرفته اس.
4ـ در سال 1974 تحقيق ديگري توسط راديو آزاد اروپا به صورت نظرخواهي عمومي انجام گرفت كه نظر روستاييان كشور مجارستان را در مورد تلويزيون و راديو در روستاهاي آن كشور مورد بررسي قرار داده بود.
5ـ ورود تلويزيون به روستاهاي هند تقريباً در سال 1977 اتفاق افتاد، تا آن زمان در روستاهاي هند فقط معدودي از ثروتمندان گيرنده تلويزيوني داشتند.
از سال 1977 همراه با تلويزيون به روستاهاي هند، چند پژوهش با عنوان (تلويزيون در روستاهاي هند) توسط محققان هندي انجام مي‌شود كه اولين مورد آن تحقيق (بي‌يوند.‌سي. آگراوال) با عنوان «ورود تلويزيون به روستا» است. گزارش اين تحقيق در سال 1978 در احمد‌آباد هند منتشر شد و مورد توجه جامعه‌شناس و ارتباطات قرار گرفت.
در اين تحقيق مسائلي چون جنبه اجتماعي پخش تلويزيوني در روستاهاي هند و نقش قمر مصنوعي در ارتباطات راه‌ دور روستاهاي هند مورد بررسي قرار گرفته است. اهميت اين تحقيق به اين دليل است كه همراه با ورود وسيع تلويزيون به روستاها انجام شده است و تأثير اين رسانه بر روستاها را در فرايند تغيير، مورد مطالعه قرار داده است.
6ـ در همان سال‌هاي اوليه ورود فراگير تلويزيون به روستاهاي هند، پژوهش ديگري توسط يك محقق هندي به نام «ساچااينداناندا» انجام گرفت كه موضوع آن «ارتباطات در روستاهاي راجستان هند» بود. گزارش اين تحقيق در سال 1979 در احمد‌آباد هند منتشر شد. در اين تحقيق، نقش تلويزيون در توسعه اجتماعات كوچك روستايي هند (منطقه باهاترا)، نقش تلويزين در آموزش روستاهاي هند در همان منطقه و در نهايت نقش قمر مصنوعي در ارتباطات راه‌دور هند مورد بررسي قرار گرفته است.
7ـ در سال 1980 بي‌يوند.سي.آگراوال گزارش تحقيق دوم خود را با عنوان (زنان، تلويزيون و توسعه روستايي) در يكي از روستاهاي راجستان انجام شده بود منتشر كرد، موضوع‌هايي كه در اين تحقيق مورد توجه قرار گرفته عبارتند از : زنان و توسعه روستايي در راجستان هند و زنان و ارتباطات در روستاهاي راجستان هند.
اين گزارش نيز در احمد‌آباد هند منتشر شده است.
8ـ در سال 1981، بي‌يوند.سي. آگراوال گزارش تحقيق سوم خود را در اين زمينه منتشر كرد. عنوان اين تحقيق، تلويزيون‌هاي ماهواره‌اي در روستاهاي بي‌هار هند است كه محقق بخش عملي آن را در يكي از روستاهاي هند به نام روستاي اسمالپور در منطقه بي‌هار انجام داده است.
گزارش مربوط به اين پژوهش داراي چهار بخش عمده است كه عبارتند از :
1ـ تلويزيون در توسعه اجتماعات كوچك هند (مطالعه‌اي موردي در روستاي اسمالپور هند)
2ـ وجه اجتماعي پخش تلويزيوني درهند (مطالعه‌اي موردي در روستاي اسمالپور هند)
3ـ تلويزيون و آموزش در هند (مطالعه‌اي موردي در روستاي اسمالپور هند)
4ـ قمر مصنوعي در ارتباطات راه دور (مطالعه‌اي موردي در روستاي اسمالپور هند)

9ـ در سال 1984 دانشگاه آلاسكا گزارش تحقيقي را با عنوان اثرات اجتماعي و ادراكي ورود تلويزيون به روستاهاي الاسكا بر كودكان بومي اين روستا منتشر كرد. در اين تحقيق كه توسط نورما.فوربي در شوراي تكنولوژي آلاسكا انجام شده است موضوع‌هاي زير مورد بررسي قرار گرفته است.
ـ كودكان اسميكوها در آلاسكا
ـ تلويزيون و كودكان در آلاسكا
ـ جنبه‌هاي روان‌شناختي تلويزيون
ـ همسان‌سازي فرهنگي در سرخپوستان شمال آمريكا
ـ همسان‌سازي فرهنگي، اسميكوها
10ـ در سال 1991، مركز اطلاعات تحقيقات ارتباط جمعي آسيا كه مركز آن در سنگاپور است دست به انتشار گزارشي با عنوان اثرات اجتماعي تلويزيون‌هاي پخش ماهواره‌اي در روستاها زد كه تحقيق آن در روستاهاي اندونزي و توسط شخصي به نام گودوين سي‌. چو انجام شده بود. در اين تحقيق، موضوع پخش مستقيم ماهواره‌اي و مسائل اقتصادي روستاهاي اندونزي و همچنين پخش مستقيم ماهواره‌اي و مسائل اجتماعي روستاهاي اندونزي مورد بررسي قرار گرفته سات.
11ـ سال 1992 سالي بود كه تلويزيون در روستاهاي هند فراگير شد. تعداد دستگاه‌هاي گيرنده تلويزيوني كه در سال 1977 حدود 680000 دستگاه بود در سال 1985 به حدود ده برابر يعني 6750000 دستگاه رسيد و اين زماني بود كه تلويزيون در بسياري از روستاهاي هند حضور پيدا كرده بود.
بي‌شك اين حضور فراگير به اين ليل بود كه بانو ايندراگاندي، نخست‌وزير وقت هندوستان، تلويزيون را ابزار مهمي براي سرعت‌بخشيدن به توسعه روستايي مي‌دانست و از آن پشتيباني مي‌كرد.
در اين فرآيند، محقق برجسته هندي «بي‌.اي.رائو» تحقيق ارزشمندي را با عنوان تلويزيون براي توسعه روستايي انجام داد كه مورد توجه محققان توسعه و ارتباطات قرار گرفت.
در اين تحقيق رائو به نقش تلويزيون در توسعه روستايي هند توجه كرده است. اين تحقيق در سال 1992 در دهلي منتشر شد.
12ـ تحقيق ديگري كه در سال 1993 در هند منتشر شد، نتيجه كاري بود كه يك محقق هندي به نام راجا، پوخاراپوركار با عنوان توسعه روستايي از طريق تلويزيون محلي انجام داده بود. در اين تحقيق موضوع‌هايي مانند تلويزيون در توسعه روستايي هند، وسايل ارتباط جمعي در توسعه اجتماعات كوچك هند و توسعه روستايي در هند مورد توجه قرار گرفته است.
در كشور ما ايران، از سال 1370 به بعد، حداقل چهار پژوهش در زمينه رسانه‌ها در روستاهاي كشور انجام شده كه پژوهشگران آنها به همه رسانه‌ها به ويژه مطبوعات در روستا توجه كرده‌اند ولي تا سال 1378، هيچ پژوهشي در زمينه جوانان روستايي و تلويزيون انجام نشده است.
در سال 1378 به اهتمام مركز تحقيقات صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، محقق، پژوهشي را با عنوان «بهره‌مندي جوانان روستايي از تلويزيون» در سطح روستاهاي 20 استان كشور آغاز كرد كه گزارش آن در خرداد ماه 1379، در اختيار مركز تحقيقات صدا و سيما قرار گرفت.
هدف از انجام اين پژوهش كسب شناخت بيشتر درمورد ميزان و چگونگي استفاده جوانان روستايي كشور از برنامه‌هاي مختلف تلويزيوني بود. در اين تحقيق از روش پيمايشي و نظرسنجي استفاده شده و براي جمع‌آوري اطلاعات از فن پرسشنامه و پرسشگري حضوري از جوانان روستايي در محل روستا بهره‌گيري شده است.
جامعه مورد مطالعة اين تحقيق كليه جوانان 15 تا 24 ساله ساكن در روستاهاي كشور را با يك نمونه 9000 نفري شامل مي‌شود. در نهايت كلية اطلاعات مورد نياز از 8710 نفر از جوانان روستاهاي 20 استان كشور دريافت شده است.
پس از اين كه برنامه‌هاي شبكه‌هاي ماهواره‌اي 6 كشور اروپايي شامل آلمان، انگلستان، بلژيك، سوئيس‌، فرانسه وهلند مورد بررسي قرار گرفت، نتايج كلي حاصل در جدول شماره 1 درج شد.
اين جدول كه به توزيع مدت زمان پخش برنامه‌ها به تفكيك كشور، شبكه و نوع برنامه مي‌پردازد، نشان مي‌دهد عمده‌ترين نوع برنامه پخش شده از شبكه‌هاي مورد بررسي فيلم (16 درصد) و سريال (13 درصد) بوده است. شو ـ موسيقي و برنامه‌هاي سرگرم‌كننده (8 درصد)، اطلاع‌رساني (7 درصد)، ورزش (5 درصد) و برنامه كودك (4 درصد) به ترتيب دقايقي از پخش برنامه‌هاي شبكه‌هاي مورد بررسي را به خود اختصاص داده‌اند.
برنامه‌هاي علمي ـ آموزشي و نيز بنرامه‌هاي مستند (هر يك با 3 درصد)، برنامه‌هاي سياسي (با 2 درصد)، برنامه‌هاي ادبي ـ فرهنگي، اقتصادي و مذهبي (هر كدام با 1 درصد) تا حدودي برنامه‌هاي اين شبكه‌ها را پوشش داده‌اند. .