شنبه، آبان ۱۶، ۱۳۸۸

امکان شکل گیری شبکه روستایی در ایران

با مشاهده برخي برنامه‌هاي شبكه‌هاي ماهواره‌اي اين سؤال به ذهن رسيد كه ـ با پيشرفت نوين ارتباطي كه پخش برنامه‌هاي ماهواره‌اي را به طور مستقيم فراهم ساخته است و با در نظر گرفتن اين مطلب كه جلب توجه مخاطبان يكي از اهداف عمده رسانه‌هاي ارتباط جمعي به شمار مي‌رود ـ اين شبكه‌ها براي جلب توجه مخاطبان خود در سراسر دنيا و تأثيرگذاري هر چه بيشتر بر روي آنها به طور معمول از چه نوع برنامه‌هايي استفاده مي‌كنند؟
مشاهده برنامه‌‌هاي برخي از شبكه‌ها اين فرضيه را در ذهن شكل داد كه اغلب آنها براي حصول به هدف اساسي خود (جلب نظر مخاطبان) از برنامه‌هايي مانند فيلم، سريال، شو، موسيقي و ديگر برنامه‌هاي تفريحي و سرگرم‌كننده بيشتر از برنامه‌هاي علمي ـ آموزشي استفاده مي‌كنند.
براي روشن‌ساختن وضعيت اين فرضيه به تحليل محتواي كمي تعدادي از شبكه‌هاي 6 كشور اروپايي (آلمان، انگلستان، بلژيك، سوئيس، فرانسه و هلند) پرداخته شده است تا به دور از هرگونه داوري فردي و شخصي مشخص شود آيا برنامه‌هاي پخش شده از اين شبكه‌ها بيشتر جنبه تفريحي ـ سرگرمي دارد يا جنبه علمي ـ آموزشي؟
به اين منظور با مشاهده برنامه‌هاي شبكه‌هايي مانند ZDF، VOX، Arte(ge)، BBC1، BBC2، BBC Prime، AB3، Canal+، Sf1، TSR2، France2، ARTE، Nederland1، Nederland2 و Net5 و نيز با بهره‌گيري از سايت اينترنتي Euro TV و اتخاذ كنداكتور زمان پخش برنامه‌هاي شبكه‌هاي فوق، محتواي كمي برنامه شبكه‌هاي مذكور طي يك هفته از 13 تا 19 فوريه 2003 ميلادي مورد تحليل قرار گرفت.
در اين بررسي نكات زير مورد توجه قرار گرفت.
1ـ شبكه‌هاي مورد بررسي از شبكه‌هايي بودند كه به پخش انواع مختلف برنامه اعم از فيلم، سريال، كودك، خبر، مستند و ... اقدام مي‌كنند و صرفاً به نوع خاصي از برنامه مانند خبر، كودك، ورزش و ... نمي‌پردازند.
2ـ در انتخاب شبكه‌ها به دو طريق عمل شد :
الف) شبكه‌هاي مهم و مطرح دنيا مانند ZDF، VOX، BBC1 و ... كه به نظر مي‌رسيد از مخاطبان بيشتري نيز برخوردارند در اين بررسي به طور هدفمند انتخاب شدند.
ب) در مورد برخي شبكه‌ها مانند بلژيك، سوئيس و هلند كه از كشورهاي اروپايي مطرح بودند اما شبكه‌هاي چندان معروفي ندشاتند انتخاب شبكه‌ها به طور تصادفي انجام گرفت. البته با درنظر گرفتن اين نكته كه برنامه‌هاي اين شبكه‌ها نيز شامل انواع مختلف برنامه باشد نه يك يا چند نوع خاص.
3ـ به منظور انجام يك بررسي نسبتاً همه‌جانبه بر روي شبكه‌هاي كشورهاي مورد بررسي برخي شبكه‌هاي كارتي مانند SF1، France2، Nederland1 و Nederland2 نيز در اين بررسي گنجانده شدند.
4ـ در اين بررسي ارزيابي محتواي پيام‌هاي ارائه شده به لحاظ كيفي مورد نظر نبوده و صرفاً به صورت كمي، نوع برنامه‌هاي ارائه شده از يكديگر متمايز شده است.
با در نظر گرفتن اين نكات برنامه‌هاي شبكه‌هاي اروپايي ياد شده طي يك هفته از 13 تا 19 فوريه سال 2003 ميلادي به تفكيك فيلم، سريال، شو ـ موسيقي و برنامه‌هاي سرگرم‌كننده و متنوع، برنامه كودك، اطلاع‌رساني، ورزش، برنامه‌هاي علمي ـ آموزشي، برنامه‌هاي مستند (اغلب آنها درباره حيات وحش و زندگي حيوانات بود)، برنامه‌هاي ادبي ـ فرهنگي، برنامه‌هاي اقتصادي، برنامه‌هاي سياسي و برنامه‌هاي مذهبي مورد بررسي قرار گرفت و فراواني و درصد هر يك از آنها مشخص شد.
در اين ميان مواردي نيز مورد بررسي قرار نگرفته كه تحت عنوان «ساير برنامه‌ها» در جداول مشخص شده است. اين موارد خود دو گروه را شامل مي‌شود ك
الف) ميان برنامه‌ها، آگهي‌هاي تبليغاتي، برنامه‌هاي آشپزي، باغباني، تئاتر، گردشگري، مهاجرت، دوربين مخفي و ....
ب) برنامه‌هايي كه نوع آنها در اين بررسي نامشخص مانده بود.
با اين وصف از هر كشور 3-2 شبكه مورد بررسي واقع شد كه يافته‌هاي حاصل از آن به تفكيك هر شبكه در جداول شماره 1 تا 15 بر حسب روزهاي مورد بررسي و نوع برنامه‌هاي پخش شده آماده است.
پس از آن، برآورد اطلاعات حاصل از يك هفته بررسي شبكه‌ها در جدول شماره 16 و نمودار شماره 1 آورده شد تا مقايسه نوع برنامه‌ها را در شبكه‌هاي مختلف ممكن سازد.
منظور از «نوع برنامه» در كليه جداول مورد بررسي به شرح زير است :
فيلم : كليه فيلم‌هاي سينمايي يا داستاني كه مدت زمان پخش آنها به طور معمول بين 45 تا 90 دقيقه بوده است.
سريال : مجموعه‌هاي داستاني پيوسته و دنباله‌دار.
شو ـ موسيقي و برنامه‌هاي سرگرم‌كننده و متنوع : برنامه‌هايي كه با عنوان Show معرفي شده‌اند و يا به اجراي مختلف موسيقي و آواز توسط خوانندگان پرداخته‌اند. همچنين انواع مسابقات تلويزيوني كه اغلب آنها با موسيقي و آواز توأم بوده‌اند.
برنامه كودك : انواع انيميشن، كارتون و ديگر برنامه‌هايي كه تحت عنوان «برنامه كودك» از آنها نام برده شده است.
اطلاع‌رساني : كليه برنامه‌هايي كه در زمينه‌هاي گوناگون مانند آب و هوا، موسيقي، ورزش و ... اطلاعاتي به مخاطبان ارائه داده است.
ورزش : نمايش انواع مسابقات ورزشي مانند هاكي، اسكي، تنيس، فوتبال و ... و نيز مجله‌هاي ورزشي.
برنامه‌هاي علمي ـ آموزشي : برنامه‌هايي كه در زمينه علوم مختلف و نيز علوم رايانه‌اي به بحث پرداخته‌اند. همچنين دوره‌هاي آموزشي زبان مانند آموزش زبان انگليسي، سوئيسي و ...
برنامه‌هاي مستند : كليه برنامه‌هايي كه با عنوان Documentary معرفي شده‌اند و به مباحث واقعي و قابل استناد تكيه دارند مانند بررسي زندگي اشخاص، حيات وحش و ...
برنامه‌هاي ادبي ـ فرهنگي : برنامه‌هايي كه در زمينه ادبيات، شعر و مسائل فرهنگي مطالبي عنوان كرده‌اند.
برنامه‌هاي اقتصادي : برنامه‌هايي كه بيشتر بر تجارت، بازاريابي و ... تأكيد داشته‌اند.
برنامه‌هاي سياسي : برنامه‌هايي كه به مباحث مختلف در حوزه علوم سياسي در اروپا و ساير نقاط جهان پرداخته‌اند.
برنامه‌هاي مذهبي : برنامه‌هايي كه به بحث و بررسي پيرامون اديان مختلف مانند اسلام، مسيحيت، يهوديت، بوديسم و ... پرداخته‌اند.
ساير برنامه‌ها : كليه برنامه‌هايي كه در عناوين قبلي قرار نمي‌گيرد يا برنامه‌هايي مانند انواع ميان‌برنامه‌ها (آگهي‌هاي تبليغاتي، آنونس و ...)، برنامه‌هاي آشپزي، باغباني، گفتگوهاي مجريان تلويزيوني با هنرپيشه‌ها، ستاره هاي اروپا و ... را شامل مي‌شود و يا برنامه‌هايي كه مجموع همكاران اين گزارش نتوانسته‌اند آن را در انواع برنامه‌هاي مذكور در جدول قرار دهند.
به منظور بررسي اين فرضيه كه «شبكه‌هاي ماهواره‌اي اروپا براي جلب نظر مخاطبان از برنامه‌هايي مانند فيلم، سريال، شو، موسيقي و برنامههاي سرگرم‌كننده بيشتر از برنامه‌هاي علمي ـ آموزشي استفاده مي‌كنند»، سؤال‌هاي زير مظرح شد :
ـ مدت زمان پخش برنامه‌هاي مختلف تلويزيوني ماهواره‌اي در شبكه‌هاي مطرح و مهم آلمان چه‌قدر بوده است؟
ـ مدت زمان پخش برنامه‌هاي مختلف تلويزيوني ماهواره‌اي در شبكه‌هاي مطرح و مهم انگلستان چه‌قدر بوده است؟
ـ مدت زمان پخش انواع برنامه در شبكه‌هاي ماهواره‌اي كشور بلژيك چقدر بوده است؟
ـ مدت زمان پخش انواع برنامه‌هاي تلويزيوني ماهواره‌اي در شبكه‌هاي كشور فرانسه چقدر بوده است؟
ـ مدت زمان پخش برنامه‌هاي مختلف در شبكه‌هاي هلند چقدر بوده است؟
پاسخ به سؤال‌هاي فوق در جدول شماره 1 تا 15 آمده است كه در اينجا به هر يك از آن‌ها مي‌پردازيم.
* مدت زمان پخش برنامه‌هاي تلويزيوني ماهواره‌اي در شبكه‌هاي مطرح آلمان چقدر بوده است؟
نتايج نشان داد، با توجه به اين كه برنامه‌هاي محلي در شبكه‌هاي استاني پخش مي‌شود، اماكن دسترسي روستاييان به شبكه‌هاي استاني را افزايش دهند.
2ـ داده‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد اكثر جوانان روستايي كشور از ميان 232 برنامه تلويزيوني كه به طور مرتب دنبال كرده‌اند به شش سريال تلويزيوني اشاره داشته‌اند كه اسامي آنها در متن مقاله آمده است. پيشنهاد مي‌شود اين شش سريال با روش تحليل محتوا مورد مطالعه قرار گيرند تا جنبه‌هاي مشترك آنها در سريالهاي ويژه جوانان روستايي مورد استفاده قرار گيرد.
3ـ با توجه به اين كه پخش برنامه‌هاي ورزشي در شبكه‌هاي مختلف سيما به ويژه در شبكه سوم مورد استقبال جوانان روستايي به ويژه مردان جوان روستايي قرار گرفته است و با توجه به اين كه فيلم‌هاي سينمايي و سريال نيز مورد توجه خانم‌هاي جوان روستايي بوده پيشنهاد مي‌شود حجم اين دو نوع برنامه در برنامه‌هاي ويژه جوانان افزايش يابد.
4ـ در مورد به‌كارگيري لهجه‌هاي محلي در برنامه‌هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران پيشنهاد مي‌شود ابتدا موضوع توسط يك گروه پژوهشي با عضويت جامعه‌شناس روستايي، مردم‌شناس، زبان‌شناس و با روش پژوهش مشاركتي فعال (P.R.A) در روستاهايي كه به اين امر حساسيت دارند مورد تحقيق قرار گيرد و سپس نتايج آن در تهيه برنامه‌هاي تلويزيوني و راديويي استفاده شود.
5ـ براي مشخص شدن زمان و فصل مناسب پخش برنامه‌هاي تلويزيوني ويژه جوانان روستايي پيشنهاد مي‌شود حداقل يك كار پژوهشي در هر يك از مناطق مختلف روستايي كشور انجام شود و نتايج آن در همان مناطق مورد استفاده قرار گيرد.

تكرار پيام ¬ تأثير پيام
مدت زمان پيام¬ تأثير پيام
اما تامسن (Thomsen) معتقد است كه برنامه بايد براي يك مدت زمان طولاني توجه مخاطب را به خود جلب كند (مانند سريال‌ها).
برنامه به صورت سريال ¬ تأثير پيام

منابع
1. Damazedier, Joffre. Television and Rural Adult Education. UNESCO, Paris, 1956.
2. Bertrand, Alvin Lee. Television in Rural Louisiana, T.V. Broadcasting, Louisiana, U.S.A, 1958.
3. Unesco Rural television in Japan, Unesco, Paris, 1960.
4. Radio Free Europe Access To Television and Radio in rural Hungar Munich, 1974.
5. Agrawal, Biond C. Television Comes To village: Ahmedabad, India, 1978.
6. Sachchidananda. Communication in a Rajasthan Village Ahmedabad, India, 1979.
7. Agrawal, Binod C. Women, Television, and Rural Development. Ahmedabad, India, 1980.
8. Agrawal, Bionde C. Satellite Television in a Bihar village, Ahmedabad, India, 1981.
9. University of Alaska, Social and Cognitive Effects of Introdoction to Television on Rural Alaska, Native Children Fairbanks, 1984.
10. Chu, Godwin C. Social impact of Satellite Television in Rural (Indonesia), Singapoure, 1991.
11. Rao, B.S.S. Television for Rural Development, New delhi, India, 1992.
12. Pokharapurkar, Raja Rural Development Trough Comunity Television, New Delhi, 1993.

هیچ نظری موجود نیست: