شنبه، فروردین ۰۵، ۱۳۸۵

تحلیلی از بهره وری نیروی کار در بخش کشاورزی
بهره‌وري نيروي كار در بخش كشاروزي تحت تاثير سرمايه سرانه، شكاف توليد بالفعل و بلاقوه و پبيشرفت فني است. معادله زير كه
براي دوره 1345-1375 تخمين زده شده است، تاثیر هر يك از عوامل ياد شده را بر بهره‌وري نيروي كار نشان مي‌دهد

LnAPL 07/0+64/7- =Ln(K/L)A 600/0LnEXCA 05/0TIME 93/0+ MA(1)


(8/98) (17/25) (17/5-) (05/2) (19/23-)

R2 99/0= ، D.W42/1=


علايم تمام ضريب‌ها. مطابق انتظار تئوريك است. افزايش سرمايه سرانه به معناي به كارگيري سرمايه بيشرت به ازاي هر كارگر است كه به افزايش توليد سرانه نيروي كار (بهره‌وري نيروي كار) منجر مي‌شود. شكاف بين توليد بالفعل و بالقوه، تاثير منفي بر بهره‌وري نيروي كار دارد، ولي ميزان اين اثر اندك است. ضريب متغير روند زماني بيانگر اثر پيشرفت فني بر بهره‌وري نيروي كار است كه اين اثر مطابق انتظار تئوريك مثبت مي‌باشد. قابل توجه است، اين متغير اثر افزايش نرخ با سوادي، سطح سواد شاغلان، استفاده از نهاده‌هاي جديد كشاورزي، آموزش ترويج كشاورزي و نظاير اينها را نيز بر بهره‌وري نيروي كار نشان مي‌دهد. در دوره 1345-1356، بهره‌وري نيروي كار، به طور متوسط، سالانه 6 درصد افزايش يافته است. منبع اصلي اين رشد، افزايش سرمايه سرانه به ميزان 15 درصد در سال است. گفتني است كه افزايش شكاف بين توليد بالفعل و بالقوه بر افزايش بهره‌وري نيروي كار تاثير منفي گذشته است، ولي مقدار اين تاثير كم بوده است. پيشرفت فين و مكانيزاسيون و افزايش سطح سواد شاغلان نيز بر بهره‌وري نيروي كار تاثير مثبت داشته است. در سال‌هاي 1356-1367، بهره‌وري نيروي كار، به طور متوسط، سالانه 5/5/ درصد افزايش يافته است كه از نرخ رشد آن نسبت به دوره قبل كاسته شده است. دليل اصلي اين مسئله، كاهش سرمايه سرانه به ميزان 3/1 درصد در سال است. با توجه به كه بخش قابل توجهي از سرمايه‌گذاري بخش كشاورزي توسط دولت انجام مي‌شود و دولت نيز در سال‌هاي جنگ تحميلي با كمبود منابع مالي براي سرمايه‌گذاري مواحه بوده است، كاهش سرمايه‌سرانه امري طبيعي تلقي مي‌شود. به طور كلي، در سال‌هاي 1345-1375، بهره‌وري نيروي كار، به طور متوسط، سالانه1/4 درصد افزايش يافته كه دليل اصلي آن رشد سرمايه‌سرانه به ميزان 1/5 درصد در سال است. البته كاهش شكاف بين توليد بالفعل و بالقوه و همچنين پيشرفت فني بر افزايش بهره‌وري نيروي كار تاثير مثبت داشته است. براساس پيش‌بيني به عمل آمده در سال‌هاي 1375-1378، بهره‌وري نيروي كار، به طور متوسط، سالانه 4/3 درصد افزايش مي‌يابد كه از نرخ رشد آن نسبت به دوره قبل كاشته شده است. افزايش سرمايه‌سرانه به ميزان 9/3 درصد در سال و كاهش شكاف بين توليد بالفعل و بالقوه و پيشرفت فني بر افزايش بهره‌وري تاثير مثبت داشته‌اند. پيش‌بيني مي‌شود در برنامه سوم توسعه، بهره‌وري نيروي كار، به طور متوسط، سالانه 3/2 درصد افزايش يابد كه براي تحقق آن رشد سرمايه سرانه به ميزان 8/1 درصد در نظر گرفته شده است. بهره‌وري سرمايه در بخش كشاورزي با سرمايه سرانه و شكاف بين توليد بالفعل و بالقوه رابطه منفي و با پيشرفت فني رابطه مثبت دارد. معادله بهره‌وري سرمايه كه براي دوره 1345-1375 تخمين زده شده است، به شرح زير مي‌باشد


LnAPL 07/0+64/7- =Ln(K/L)A 600/0LnEXCA 05/0TIME 93/0+ MA(1)

(8/98) (17/25) (17/5-) (05/2) (19/23-)

R2 99/0= ، D.W42/1=


تمامي ضريب‌ها مطابق انتظار تئوريك و در سطح يك درصد معنادار مي‌باشند. بهره‌وري سرمايه در سال‌هاي 1345-1356، به طور متوسط، سالانه 8/7 درصد كاهش يافته كه دليل اصلي اين كاهش، افزايش سرمايه سرانه بوده است. علاوه بر اين، افزايش شكاف بين توليد بالفعل و بالقوه نيز بر كاهش بهره‌وري سرمايه موثر بوده است. درسال‌هاي 1356-1367، بهره‌وري سرمايه، به طور متوسط، سالانه 7 درصد افزايش يافته كه دليل عمده آن كاهش سرمايه سرانه و پيشرفت فني بوده است. بهره‌وري سرمايه در دوره 1367-1375 به طور متوسط سالانه يك درصد كاهش يافته است كه دليل اصلي آن افرايش سرمايه سرانه مي‌باشد. در سال‌هاي 1375-1378، تخمين زده مي‌شود كه بهره‌وري سرمايه سالانه 5/0 درصد كاهش يافته باشد كه دليل آن افزايش سرمايه سرانه مي‌باشد. در برنامه سوم توسعه، بهره‌وري سرمايه، به طور متوسط، سالانه 5/0 افزايش خواهد يافت كه اين رشد مي‌بايد از طريق پيشرفت فني و كاهش شكاف بين توليد بالفعل و بالقوه تامين شود. زيرا در برنامه سوم توسعه، سرمايه سرانه افزايش خواهد يافت و اين امز بر بهره‌وري سرمايه تاثير منفي مي‌گذارد. بهره‌وري كل عوامل طي سالهاي 1345-1356، به طور متوسط، سالانه 7/4 درصد افزايش يافته كه حاكي از عملكرد خوب اين بخش در زمينه استفاده بهينه از عوامل توليد است. در سالهاي 1356-1367، بهره‌وري كل عوامل، به طور متوسط، سالانه 6/5 درصد افزايش يافته كه نشانگر عملكرد بهتر اين بخش نسبت به دوره قبل در بهره‌برداري بهينه از عوامل توليد مي‌باشد. متوسط نرخ رشد سالانه بهره‌وري كل عوامل در سال‌هاي 1367-1375 به 6/3 درصد كاهش يافته كه بيانگر بدتر شدن عملكرد بخش كشاورزي در مقايه با دو دوره قبل است. اين نرخ رشد در سال‌هاي 1375-1378 به 1/3 درصد تقليل يافته است و پيش بيني مي‌شود در برنامه سوم توسعه به 2/2 درصد تقليل يابد. شايان توجه است كه كاهش نرخ رشد بهره‌وري كل عوامل در برنامه سوم توسعه، به دليل حاكم بودن قانون بازدهي نزولي ( در بخش كشاورزي) امري طبيعي تلقي مي‌شود

هیچ نظری موجود نیست: