اطلاعیه روز جهانی غذا سال 2002

اطلاعيه روز جهاني غذا و تله‌فود
سال 2002

آب به عنوان منبع امنيت غذايي

هرساله روز شانزدهم اكتبر مصادف با روز تأسيس سازمان خواربار و كشاورزي ملل متحد-فائو (1945) بعنوان روز جهاني غذا انتخاب و جشن گرفته مي‌شود. موضوع روز جهاني غذا و تله‌فود در سالجاري “آب بعنوان منبع امنيت غذايي” در نظر گرفته شده كه به شناسائي نقش اساسي آبهاي شيرين و قابل شرب در تغذيه مردم جهان، برقراري امنيت غذايي و دسترسي همگان به غذاي كافي و مرغوب براي داشتن زندگي سالم‌تر و بهداشتي‌تر مي‌پردازد. در حال حاضر بيش از 800 ميليون نفر به غذاي كافي دسترسي ندارند.محدوديت بيش از حد دسترسي به آب، توليد محصولات غذايي را با مشكل روبرو ساخته است. اگرچه سه چهارم از كل سطح زمين پوشيده از آب است، ولي مقدار كمي از اين حجم آب شيرين و قابل شرب است. از كل آبهاي موجود در جهان، بخش كشاورزي مدعي 70 درصد از منابع آبي موجود براي توليدات محصولات غذايي است. با عنايت به افزايش روزافزون جمعيت، تأمين غذاي بيشتر ضروري است. بر اساس برآورد فائو، در سال جهان نيازمند توليد 60 درصد غذاي بيشتر از طريق كشت آبي است. اكثر كشورها تقريبا” با كمبود آب مواجه هستند. مطالعات فائو در 93 كشور در حال توسعه نشان مي‌دهد، دستيابي به آب موجود سريعتر از احياء آنست. 10 كشور در جهان با اينكه در وضعيت بحراني تأمين آب بسر مي‌برند در عين حال بيش از 40 درصد از منابع آبي خود را به بخش كشاورزي اختصاص داده‌اند، 8 درصد از كشورها تحت فشار بحران آب قرار دارند و20 درصد بقيه به احياء منابع آبي خود مي‌پردازند. در عين حال، رقابت براي دستيابي به آب از طرف مصرف‌كنندگان بخش صنعتي و خانگي روبه افزايش است. فائو بر اين باور است كه راه‌حل تأمين نيازهاي آبي و غذايي در آينده، افزايش بهره‌وري كشاورزي و راندمان استفاده از آب است. با استفاده از بذور مرغوب، افزايش حاصلخيزي خاك و بهبود مديريت آب در مزرعه، زارعين عملكرد بهتر و بالاتري پيدا كرده و به بزرگترين ذخائر ارزشمند آبي دست خواهند يافت.ولي حتي در كشورهائي نيز كه آب فراوان است، دسترسي به آن هميشه ممكن نيست. بطور نمونه، بايستي توجه خاصي به نقش زنان شود زيراكه آنها در كشورهاي در حال توسعه اكثريت جمعيت شاغل در بخش كشاورزي را داشته و بطور سنتي از مالكيت اراضي و مديريت آب محروم بوده‌اند.يكي ديگر از مسائل موجود، سياست استفاده محدود از آب است بطوريكه استفاده از آب در يك منطقه موجب محروميت منطقه ديگر از اين نعمت خداداد نگردد. تأثيرات سوء زيست محيطي اين امر نيز نبايستي ناديده گرفته شود. در شرايطي كه كشت آبي مي‌تواند عملكردي بيش از 2 تا 3 برابر كشت ديم داشته باشد، بايستي اقدام به زهكشي مناسب براي جلوگيري از هدررفت آب و شوري خاك شود.در عين حال، بايستي جامعه مدني و بخش صنعت از امتيارات آب بيشتري برخودار باشند. در حال حاضر، بخش صنعت خواستار حدود 20 درصد از كل آب و جوامع شهري 10 درصد از آب باقيمانده است. كشاورزي با امكانات آبياري تحت فشار موجب افزايش راندمان و بهبود كيفيت آبي مي‌شوند كه به رودخانه‌ها، مسيلها و آبراهها راه مي‌يابد.بهبود راندمان آب نيز حياتي و اساسي است. متداول‌ترين اشكال آبياري، يعني آبياري سيلابي و قطره‌اي مي‌تواند موجب استفاده بيشتر از آب گردد. روشهاي متمركز و مفيد نظير آبياري قطره‌اي كه آب را صرفا” به قسمتهاي نيازمند هدايت مي‌كند، مي‌تواند موجب كاهش قابل توجهي در رفع نياز به آب براي كشاورزي ‌شود. با احداث تجهيزات برداشت و استحصال آب از سدهاي كوچك تا بزرگ زارعين مي‌توانند آب باران را حفظ كرده و به سوي اراضي زراعي هدايت كنند. با انجام اين عمليات مي‌توان عملكرد محصول را 2 تا 3 برابر افزايش داد.لازمست در سطوح محلي، ملي و بين‌المللي اقدام به اتخاذ سياستها و راهكارهاي استفاده از آب در كشاورزي شود. در صورتيكه قسمت اعظم منابع آبي از مرزهاي كشورها عبور مي‌كند، با توسل به قراردادهاي بين‌المللي مي‌توان محدوده برخورداري هر كشور از اين منبع عظيم را تعيين نمود. ولي بايستي همواره سنتهاي محلي مديريت و دسترسي به آب را مدنظر داشته و به آنها احترام گذاشت.حمايت از سياستهاي جديد آب نيازمند سرمايه‌گذاري است و دولتها بايستي درصدد ايجاد شرايطي براي جذب چنين سرمايه‌هائي باشند. روشهاي ابداعي اعتباري به افراد نيازمند كمك مي‌كند تا به بهبود روشهاي مديريت آب بپردازند.امروزه آب يكي از معضلات در امر توسعه بحساب مي‌آيد. انتخاب موضوع روز جهاني غذا “آب منبع امنيت غذايي” مستلزم دعوت از دولتها، جوامع بشري و بين‌المللي براي توجه به اهميت آب در دستيابي به امنيت غذايي است. فعاليتهاي روز جهاني غذا و تله‌فود در سراسر دنيا پيام‌آور اين نكته است كه ارتقاء سطح آگاهي عموم در مورد مشكل گرسنگي و فعاليت در جهت راه‌حلهاي بلندمدت، غذا براي همگان را تضمين مي‌كند.فائو همچنين درصدد برگزاري مراسمي بعنوان سال بين‌المللي آب شيرين در سال 2003 است و در سومين نشستي كه در ارتباط با موضوع آب در سال آينده در كشور ژاپن برگزار خواهد شد، شركت خواهد داشت. پيام فائو در اين نشست اينست “ما مي‌توانيم به آب كافي براي تغذيه جهان دسترسي يابيم ولي بايستي به توسعه منابع خود بپردازيم و نسبت به تعهدات خود در جهت بهبود مديريت آب براي توليد محصولات كشاورزي، پايدار باشيم