چهارشنبه، اسفند ۱۷، ۱۳۸۴

سلسله مقالاتی پیرامون تامین اجتماعی روستاییان


ريسك اجتماعي و تأمين اجتماعي روستايي
نویسنده : دکتر حسین شیرزاد
دکترای ترویج و توسعه کشاورزی

جمعيتها ، خانوارهاي روستايي و روستاييان ، مواجه با انواع ريسكها مي باشند كه مي تواند آنها را به سمت فقر سوق دهد ، بنابراين كشورها بايد گامهايي را براي كاهش آسيب پذيري آنها بردارند تا بتوانند در زمانهايي كه شوكهاي اجتماعي ، بويژه اقتصادي رخ مي دهند ، به مقابله با اثرات آن برخيزند . ريسكهاي رايج در مناطق روستايي كشور شامل حوادث طبيعي ؛ تضادهاي مدني (Civil Conflicts) ؛ ركورد اقتصادي يا تغيير وضعيت شخصي خانوار روستايي ؛ مانند خشكسالي ، بيكاري ، بيماري ، حادثه ، ناتواني ، مرگ ، پيري و ... مي باشد كه آينده خانوار روستايي و اعضاي خانوار را تهديد مي كند . مداخلات توسعه اي روستايي نيز ممكن است خودشان آسيب پذيري جديد و ريسكهاي جديدي را ايجاد كنند . كمااينكه در فرآيند انقلاب بيشتر ريسكهاي اجتماعي ـ اقتصادي و توليدي ظهور جديدي يافته اند .اساساً ، چهار نوع اصلي ريسكهايي كه اقشار آسيب پذير روستايي با آن مواجه اند . به قرار زير است : ريسكهاي در ارتباط با دوره زندگي فرد روستايي ؛خطرات اقتصادي ؛ در ارتباط با ماهيت توليد كشاورزي و صنايع كوچك روستايي يا انواع دامپينگ ،خطرات محيطي : ناشي از مخاطرات محيطي رايج در محيطهاي روستايي،خطرات كلان وابسته به بافت حاكميت سياسي در ارتباط با جوامع روستايي ،بعضي از ريسكها بر تمام گروههاي جميتي روستايي اثرات تقريباً يكسان دارند اما برخي ديگر اثرات بيشتري بر فقراي روستايي (خوش نشين ها ، بي زمينان و كارگران فصلي) در مقابل ريسكها بسيار آسيب پذير و بسيار ريسك گريز هستند .،ريسك اجتماعي در مناطق روستايي ، مانند توليد در آن جوامع يك مفهوم پويا دارد . عدم امنيت به مفهوم بي حفاظي در مقابل ريسكهاست كه اگر اين ريسكها رخ دهند ، نتيجه آسيب پذيري بيشتر جوامع روستايي است.آسيب پذيري بيشتر در مورد فقرا و افراد مشمول فقر درآمدي (اقشار آسيب پذير روستايي) مصداق دارد كه آنها را در شرايط ريسك قرار مي دهد ، زيرا اين افراد از داراييها ، ذخاير و ديگر فرصتهاي كمتري برخوردارند تا بتوانند از اين شرايط برگشت نمايند . در اين بين تعداد زيادي مكانيزمهاي كاهش ريسك در مناطق روستايي بصورت سنتي يا نوين وجود دارد : رشد سرمايه داري رسمي و غيررسمي و دولتي و خصوصي ، روستانشيني و درجه توسعه يافتگي روستايي تدريجاً مؤثر بوده مكانيزمهاي حمايتي غيررسمي و سنتي روستايي را تحليل مي برد يا كم اثر مي كند. تأمين اجتماعي روستايي ابزارهاي متفاوتي را براي برگشت از بيشتر ريسكها ارايه مي كند . حل بلندمدت آسيب پذيري نياز به تصميمات توسعه اي اقتصادي و اجتماعي مناسب در سطح ملي دارد كه طي آن دلايل ساختاري آسيب پذيري روستايي نيز مشخص شود . انواع مختلف ريسكها در مناطق روستايي تنها از طريق تأمين اجتماعي قابل رديابي نيست ، زيرا تأمين اجتماعي تنها قسمتي از فعاليتهاي توسعه اي، در تغییر مناسبات فضایی(اعم از اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی،سیاسی و..) در مناطق روستايي محسوب مي شود

هیچ نظری موجود نیست: