دوشنبه، اسفند ۲۲، ۱۳۸۴

مروج عمومی یا مروج تخصصی، انتخابی دشوار؟

مروج‌ عمومي‌[1] يا متخصص‌[2] در سازمان‌ ترويج‌
نویسنده : حسین شیرزاد


كشاورزاني‌ كه‌ داراي‌ دامنه‌ي‌ نيازهاي‌ متفاوتي‌ مي‌باشند اغلب‌ نيازمند ياري‌ ترويج‌ هستند. اين‌ ياري‌ ممكن‌است‌ به‌ وسيله‌ي‌ چندين‌ سرويس‌ خدمات‌رساني‌ اختصاصي‌ انجام‌ شود. نمي‌توان‌ انتظار داشت‌ كه‌ يك‌ مروج‌در زمينه‌ي‌ مهارت‌هاي‌ مختلف‌، براي‌ حل‌ مسائل‌ گوناگون‌، تخصص‌ داشته‌ باشد. ممكن‌ است‌ در شرايطي‌ كه‌در ساختار ترويجي‌ كار مي‌كنند و به‌ دانش‌ پژوهشگران‌ گوناگون‌ دسترسي‌ دارند، بتوانند نظام‌ را فعال‌نگهدارند. عملي‌ترين‌ راه‌ حل‌، داشتن‌ متخصصاني‌ در ترويج‌ است‌ كه‌ بخوبي‌ از نتايج‌ آخرين‌ پژوهش‌ها دررشته‌ي‌ خود آگاه‌ هستند و فزون‌ بر آن‌، مسائل‌ زارعان‌ را نيز بخوبي‌ درك‌ كرده‌اند. بعقيده محققين ، نسبت كاركردي موثر كارشناسان موضوعي ترويج به مروجان بايد ، حدود 1 به 5 يا نزديك به 20% باشد و كارشناسان موضوعي حداقل داراي مدرك فوق ليسانس باشند(.(Swanson et al,1988 در اين‌ شرايط، آنهامي‌توانند تعيين‌ كنند كه‌ چگونه‌ پژوهش‌ها مي‌توانند در حل‌ مشكلات‌ بكار گرفته‌ شوند. نكته‌ي‌ مهم‌ اينجا است‌كه‌ حل‌ بسياري‌ از مشكلات‌، نيازمند همكاري‌ چندين‌ متخصص‌ مي‌باشد. همكاري‌ در زماني‌ كه‌ هرتخصص‌، رشته‌ي‌ خود را مهم‌تر از ديگر رشته‌ها بداند، بشدت‌ دشوار مي‌شود گزيدارهاي‌ داشتن‌ متخصص‌ در ترويج‌، ايجاد سازمانهاي‌ ترويج‌ تخصصي‌ براي‌ رشته‌هاي‌ مختلف‌كشاورزي‌ است‌. ممكن‌ است‌ بتوان‌ براي‌ هر محصول‌ عمده‌، يك‌ سازمان‌ ترويج‌ داشت‌ و براي‌ دامداري‌،آبياري‌، جنگلداري‌ نيز سازمانهاي‌ اختصاصي‌ مربوطه‌ را ايجاد كرد. فزون‌ بر اين‌، بانك‌ها، تعاوني‌ها وشركتهاي‌ سموم‌ شيميايي‌ نيز ممكن‌ است‌ نظام‌هاي‌ اختصاصي‌ خود را داشته‌ باشند. در چنين‌ شرايطي‌، ايجاديكپارچگي‌ در برنامه‌هاي‌ ترويجي‌ براي‌ بكارگيري‌ رسانه‌ها و ديگر كانالهاي‌ ارتباطي‌ و همچنين‌ در نظر گرفتن‌نياز زارعان‌ به‌ عنوان‌ سرآغاز برنامه‌، كاري‌ دشوار خواهد بود (كرمي‌، زماني‌ و لاري‌، 1373).ممكن‌ است‌ اينگونه‌ نظام‌هاي‌ ترويجي‌ گوناگون‌ كه‌ گاه‌ توصيه‌هاي‌ متضادي‌ نيز دارند، سبب‌ سردرگمي‌كشاورزان‌ شوند اين‌ امر حتي‌ نظام‌ مديريت‌ اطلاعات‌ در ترويج[3]‌را نيز مختل‌ مي‌نمايد. به‌ عنوان‌ قاعده‌اي‌ كلي‌، مطلوب‌ اين‌ است‌ كه‌ مؤسسه‌هاي‌ مختلف‌، كار ترويجي‌ خود را به‌ يك‌ سازمان‌ ترويج‌ واگذاركنند كه‌ بتواند توسعه‌ي‌ جامع‌ مزرعه‌ را برنامه‌ريزي‌ كنداستثناي‌اين‌ قاعده‌ زماني‌ است‌ كه‌ ما با مزارع‌ بشدت‌ تخصصي‌ شده‌، سروكار داريم‌. نزديك‌ به‌ 18 درصد از مروجان‌در كشورهاي‌ توسعه‌يافته‌، كارشناس‌ موضوعي‌ ترويج‌[4] مي‌باشند، در حالي‌ كه‌ در كشورهاي‌ كمترتوسعه‌يافته‌، كارشناسان‌ (تخصصي‌) فقط 6 درصد مروجان‌ را تشكيل‌ مي‌دهند. پايين‌ بودن‌ اين‌ درصد به‌ دليل‌نبودن‌ متخصصان‌ بخوبي‌ آموزش‌ ديده‌ مي‌باشد كه‌ در نهايت‌، سبب‌ آموزش‌ ضعيف‌ كاركنان‌ ترويج‌ در سطح‌مزرعه‌ نيز مي‌شود.سازمانهاي‌ ترويج‌ نه‌ تنها به‌ متخصصان‌ جنبه‌اي‌ مختلف‌ فني‌ كشاورزي‌ نيازمند مي‌با شند، بلكه‌ به‌ متخصصان‌ براي‌ تهيه‌ مواد اطلاعات‌ و برنامه‌هاي‌ آموزشي‌ وحتي پرسنل اداري نيز نيازمند هستند. يك‌ برنامه‌ي‌ كارآمد ترويجي‌ نيازمند حما يت‌ با برگه‌هاي[5] ترويجي‌، برنامه‌هاي‌ راديويي‌، وسايل‌ ديداري‌ ـ شنيداري‌[6] و مانند آنها مي‌ باشد.تهيه‌ي‌ اين‌ مواد، نيازمند تخصص‌هايي‌ است‌ كه‌ بيشتر مروجان‌ فاقد آن‌ هستند. ممكن‌ است‌ در اين‌ رابطه‌، نياز به‌امكانات‌ گرانبها باشد كه‌ مسلما در يك‌ واحد اطلاعات‌ كشاورزي‌ تخصصي‌، به‌ شكل‌ مطلوب‌تري‌ از آنهااستفاده‌ خواهد شد. مطالعه‌ي‌ چندين‌ سازمان‌ ترويج‌ نشان‌ داد كه‌ بطور متوسط براي‌ هر متخصص‌ در واحداطلاعات‌ كشاورزي‌، 139 نفر مروج‌ وجود دارد. احتمالا سازمانهاي‌ ترويج‌هنگامي‌ مفيدتر خواهند بود كه‌ متخصصان‌ اطلاعاتي بيشتري‌ در آنها بكار گرفته‌ شوند
[1] Generalist
[2] Specialist
[3] Management information system in extension
[4] Specialist matter subject
[5] Leaflets
[6] Audio_ Visual

هیچ نظری موجود نیست: