تجارب جهاني خدمات مشاوره ای ترویج کشاورزی
دکتر حسین شیرزاد
در اين قسمت به برخي از تجربيات جهاني در زمينه خدمات مشاورهاي اشاره ميشود. كشورهاي مختلف از الگوهاي مختلفي براي توسعه خدمات مشاوري و خصوصي سازي در ترويج استفاده نموده اند.آگاهي از اين الگوها متخصصان و كارشناسان ترويج و مسائل روستائي را در اتخاذ تصميم درست متناسب با شرايط كشور كمك مي نمايد. چرا كه هر گونه تصميم عجولانه و نابخردانه مي تواند طومار مشاوره و به تبع آن مشاركت زارع در برنامه ريزي هاي كشاورزي را براي هميشه مسدود نمايد. بديهي است بيان تجارب به معناي تأييد يا رد آنها نيست. صرفاً جهت مطالعه و بررسي اجمالي نقاط قوت و ضعف و نيز امكان سازگاري با شرايط كشور اين تجارب مرور مي شود
تجربه هلند
خدمات مشاورهاي كشاورزي در هلند با حدود 700 كارمند شروع به كار كرد و انتظار ميرفت كه به تدريج در طول يك دوره 10 ساله كه (از سال 1992) خصوصي شود. قرار شد كه از طريق فروش خدمات مشاورهاي هر سال 5%+ سرمايه DLV از طريق پرداختهاي غيردولتي تامين گردد. بدين ترتيب كه تا سال 2002 ميبايستي 50% از سرمايه و اعتبار مورد نيازش از طريق كشاورزان تامين اعتبار گردد. (30% از طريق پرداخت مستقيم براي توصيههاي ترويجي و 20% از طريق مالياتهاي پرداخت شده توسط سازمانهاي كشاورزان). باقيمانده 50 درصد بودجه خدمات مشاورهاي كشاورزي همچنان بوسيله اعتبارات دولتي پوشش داده خواهد شد. دليل اصلي اين فرايند تغيير تدريجي آن بود كه كشاورزان و همچنين كاركنان خدمات مشاورهاي براي سازگاري با ايده پرداخت براي فروش مستمر توصيهها به زمان احتياج داشتند. كشاورزان هلندي ايده پرداخت براي توصيههاي فني را خيلي سريعتر از حد انتظار پذيرفتند بنحويكه در سال 1997 يعني 5 سال پس از شروع خصوصيسازي، چيزي در حدود 70 درصد اعتبارات خدمات مشاورهاي كشاورزي از طريق پرداخت مستقيم كشاورزان مخاطب براي توصيهها تامين گرديد- يعني بيش از دو برابر هدف اصلي(كه 30% بود) آنهم در نصف مدت زمانيكه در برنامه پيشبيني شده بود، بدست آمد. در حدود 30% از بودجه همچنان بوسيله وزارتخانه براساس قراردادي بر پايه اجراي پروژههاي خاصي پرداخت شد. در سال 1999، پرداخت مستقيم براي توصيهها به 80 درصد مجموعه بودجه خدمات مشاورهاي رسيد در صورتيكه مساعدت دولت در قالب قراردادها بين 15 تا 20 درصد كاهش يافت. در نتيجه استقبال و پذيرش سريع كشاورزان براي پرداخت هزينههاي مشاورهاي، طرح دريافت غيرمستقيم بخش از هزينههاي ترويج از طريق دريافت ماليات از سازمانهاي كشاورزي عملا به فراموشي سپرده شد (يعقوبينژاد، 1382).
.انعقاد قرارداد براي ترويج و مشاوره امور دام با دامپزشكان خصوصي در مالي
همكاريهاي مشترك فرانسه با كشور مالي در زمينه كشاورزي و دامپروري به استقرار پروژه شبكه دامپزشكان خصوصي براي انتقال اطلاعات در زمينه دامپروري با تامين مالي فرانسه درسال 1998 منجرگرديد. اين پروژه ابتدا در سه منطقه از مالي گسترش يافت و نوآوري هايي را در زمينه خدمات مشاوره و ترويج امور دام بهمراه داشته است:
(1) بهره گيري از يك شبكه از دامپزشكان خصوصي براي انتقال اطلاعات در زمينه دامپروري
اين سيستم باعث ارايه خدمات مشاورهاي و توصيههايي در زمينه بيماريهايي مرغ در 850/1 روستا، واكسينه شدن بيش از 000/5000/2 قطعه ماكيان، دريافت اطلاعات پيرامون بيماريهاي بز و گوسفند توسط 250/1 دهكده و نيز بهبود وضعيت حرفهاي دامپزشكان، ساماندهي عرضه و تقاضا براي خدمات دامپزشكي، و كاهش هزينه ارايه خدمات توسط دولت شده است . مشاركت قوي مخاطبين در تبيين اولويتها، همراه شدن پيامهاي ترويجي با بهبود دسترسي به نهادهاي لازم براي انعقاد قراردادهاي ويژه براي هر مروج خصوصي براي تضمين دسترسي به خدمات حمايتي ، بازآموزي و … از عوامل موثر بر حصول پيامدهاي موفق چنين شبكهاي از ارايه خدمات مشاوره امور دام و دامپزشكي قلمداد شده است. مشاركت نهادينه شده تشكلهاي توليدي و بخش خصوصي، تقويت شبكه عاملين خصوصي و فعاليت مطلوب موسسات غيرمتمركز در پايداري اين شبكه موثر است.
توسعه خدمات مشاورهاي در استوني
استوني كه از مدتها پيش با انجام تحولاتي در راستاي بازسازي اقتصادي، بخش كشاورزي خود را براي ورود به اتحاديه اروپا آماده ميسازد، به اصلاحاتي در زمينههاي مختلف منجمله خدمات مشاورهاي به عنوان حالت غالب خدمات ترويجي خود دست زده است. ترويج در اين كشور مسئوليتهاي پيچيدهاي را در مقاطع مختلف تجربه نموده است (Loolaid , U . R Kreen , 2002
· شكل گيري وضعيت جديد براي خدمات مشاورهاي (1989- 1992 )
· برقراري نظام خدمات مشاورهاي كاربر – مدار ( از 1992 – تا 1995 و بعد از آن )
· توسعه مشاوره رايگان (2002 – 1995)
· خدمات مشاورهاي بين خصوصيسازي و اصلاح بخش دولتي (تاكنون - 1992).
هنگامي كه از توسعه بازار خدمات مشاورهاي صحبتي به ميان مي آيد ميبايست به انگاره هاي زير توجه شود :( Adams . G. , 2001)
· تقاضا براي اطلاعات و خدمات مشاورهاي. اين امر به وجود تقاضاهاي سازماندهي شده و مستمر براي ارايه خدمات از سوي مخاطبين با وضعيت اقتصادي مناسب براي پرداخت هزينهها و صاحب تشكلهاي نهادينه بر ميگردد.
· عرضه خدمات مشاوره اي و اطلاعات. اين انگاره به مهياسازي اطلاعات و مشاوره، توزيع و عرضه آنها از مجاري مناسب، توسعه حرفهاي و آموزش مشاوران و كنشگران مزبور نظر دارد.
· توسعه نهادها و مقررات براي عمليات بازار ( سازماندهي تعامل عرضه كنندگان و متقاضيان خدمات مشاورهاي).
· تامين مالي بهينه براي اطمينان از گردش فعاليتها به نحوي سودآور و قابل قبول براي عرضه كنندگان و متقاضيان خدمات.
اقداماتي كه در استوني براي توسعه خدمات مشاورهاي صورت گرفتهاند عبارتند از:
· آموزش مشاوران
- آموزش اوليه در زمينه مهارتهاي مشاوره گري، اقتصاد كشاورزي، بازاريابي.
- كارورزي آموزشگران
- آموزش مهارتهاي مشاوره گري و اقتصاد مزارع بوسيله آموزشگران محلي در مراحل بعدي،
- آموزش پيشرفته مشاوران در زمينه مديريت چرخه پروژه، فنون هدايت گروهها، ارتقاي كارايي مشاوره و ..
- تاييد اعتبار و اعطاي مدرك به مشاوران براي ارايه خدمات مشاورهاي رايگان
- تدوين مقررات و قوانين خدمات مشاورهاي، تخصيص يارانهها و انعقاد قراردادهاي مربوطه و اعطاي گواهي و تاييد مشاوران
- نظارت و ارزشيابي خدمات مشاورهاي ، بازار مشاوره و تفحص و تحليل نيازهاي اطلاعاتي كشاورزان
- استراتژي براي توسعه خدمات مشاورهاي
- استراتژي براي جنگلداري
- استراتژي براي توسعه آموزش كشاورزي
- استراتژي براي پيوند و تعامل و هماهنگ نمودن طرح و اجراي استراتژيهاي فوق
· حمايت از شبكهسازي و توسعه سرمايه اجتماعي:
- برگزاري كنفرانسها در باب كار مشاوره و ترويج
· برقراري كانالهايي براي توزيع اطلاعات و رسانش يافتهها و توصيهها به مخاطبين در سطح وسيع از طريق:
- مجله اطلاعات زراعي پايگاه اينترنتي
· فعال سازي كشاورزان، محققان و مشاوران براي كار با همديگر از طريق تامين مالي عمومي پروژههاي ترويجي
· روزهاي آموزش و رويدادهاي سازماندهي شده از سوي توليد كنندگان ، مشاوران، محققان و كارمندان.
· برقراري و توسعه زيرساختهاي لازم براي حمايت مشاورهاي و اطلاعرساني:
مركز هماهنگي جريان اطلاعات كشاورزي و روستايي
شبكه مراكز اطلاعاتي در سطح شهرستان
شبكه مراكز اطلاع رساني روستايي در اجتماعات.
· تامين مالي خدمات مشاورهاي از محل:
- كمكهاي اتحاديه اروپا و مشاركت مالي عمومي
- جذب منابع مالي خصوصي
· تبليغ و ارتقا امكانات ترويجي.
اقدامات مزبور از سال 1995 آغاز شده است و به لحاظ مالي و فني از طريق برنامههاي مختلفي همانند پروژه خدمات كشاورزي اتحاديه اروپا (1998-1995)، مولفه خدمات مشاورهاي پروژه كشاورزي بانك جهاني (2002-1996)، برنامه ملي خدمات مشاوره كشاورزي و اقدامات متعدد وزارت كشاورزي حمايت شده است.
از سال 1997، بهرهگيري از مشاوران تاييد شده براي طرحهاي يارانهاي اجباري شده است. براي تاييد اعتبار مشاوران شروطي اعمال شده است ، منجمله:
· برخورداري از مدرك دانشگاهي ، آموزش حرفهاي يا معادل آن در كشاورزي يا حوزههاي مربوطه.
· مستقل بودن از شركتهاي فراوري يا عرضه نهاده دولتي.
· گذراندن آموزشهايي در زمينه روشهاي مشاورهدهي و مهارتهاي ارتباطاتي.
· برخورداري از تجربه ابتدايي به عنوان يك مشاور.
بهر حال بررسي پيامد تحولات مزبور در عرضه خدمات مشاورهاي در استوني نشان دهنده دست آوردهاي قابل ملاحظه اي است (( Looloid Rkreen , 2002 :
· مشاركت بخش خصوصي در تامين و عرضه خدمات مشاوره
· رضايت كشاورزان از خدمات مشاورهاي عرضه شده
· تاييد و اعطاي گواهي به مشاوران و كاهش محدوديتهاي اداري براي كار مشاوران ( بر حسب تعداد مشاوران آغاز به كار نموده و دارندگان گواهي معتبر و … )
· فراهم ساختن امكان بهرهمندي از خدمات مشاورهاي براي كشاورزان با درآمد كمتر از طريق طرح تقسيم هزينهها
· گرد هم آوردن فعاليتهاي متعدد در زمينه توسعه روستايي در زير يك چتر واحد بدون نظام اطلاعاتي
· درك روشن از نيازهاي گروههاي ذينفع مختلف و همچنين جهت گيريهاي معين براي دانش و اطلاعات كشاورزي در استوني بموجب فرايند توسعه راهبرد.
با بررسي تجربه استوني در زمينه خدمات مشاورهاي با بازار توسعه يافته و مشاركت چند بخشي ميتوان اذعان داشت كه برخي سازمانها در امر ارايه خدمات مشاوره اي بهتر عمل نمودند. اين سازمانها يا موسسات داراي ويژگيهاي متمايز كنندهاي مي باشند، منجمله:
· بهره گيري آنها از مشاوران حرفه اي با شايستگي بالا،
· مشاركت و همكاري مطلوب و نهادينه با مشاوران و ساير دست اندركاران
· توسعه و ارايه خدمات مشاورهاي با توجه به نيازها و صور قابل استفاده مخاطبين و بهرهمندي از يك استراتژي واقعي و عملي.
خدمات ملي مشاوره كشاورزي اوگاندا
سرويس ملي مشاوره كشاورزي طرح جديدي است كه مورد توجه و پيگيري دولت اوگاندا قرار گرفته است تا موجبات افزايش اثربخشي و كارايي خدمات ترويج كشاورزي را فراهم سازد. اين سرويس يك ارگان نيمه مستقل است كه در سال 2001 شكل گرفت تا به گسترش يك نظام عرضه خدمات كشاورزي تقاضا مدار و تحت هدايت كشاورزان (به ويژه كشاورزان معيشتي)، زنان، و افراد ناتوان همت گمارد. هدف توسعه اين سيستم تقويت امرار معاش مردم روستايي از طريق افزايش بهرهوري و سودآوري كشاورزي به طريقهاي پايدار معين شده است.
برنامهريزي و گسترش امور و نظارت بر اجراي طرحها با مشاركت طرفين به انجام ميرسد و قرار بر اين است كه پس از مدتي سيستم در جهتي پيش رود كه به پايداري مالي و تكيه بر منابع داخلي – عمدتاً پرداختهاي كشاورزان – نائل گردد. اين طرح يكي از هفت مرحله طرح نوسازي كشاورزي به شمار مي رود تا در راستاي گذار از كشاورزي معيشتي به كشاورزي با گرايش بازاري و توليد تجاري سهيم گردد.
نقاط قوت وضعف طرح مشاورین مزرعه گندم در استانهای همدان وقزوین براساس نتایج مطالعات انجام شده توسط معاونت ترویج ونظام بهره برداری
- نتیجه مطالعات بیانگر آن است که رضایت مندی کشاورزان از اجرا وتداوم طرح در حد بسیار بالایی است . در استانهای موردمطالعه 100%کشاورزان از کارشناسان ناظر خود اعلام رضایت نموده اندوخواستارادامه طرح بوده اند.
- فرآیند ارزیابی فعالیت ونقاط قوت وضعف طرح شفاف شده است وبابازنگری می توان مشکلات آنرا برطرف نمود
- در مجموع طرح باعث افزایش تولیدشده است .نتایج مطالعه نشان می دهد درهیچ مورد کاهش میزان تولید مشاهده نشده است.
- طرح منجربه ایجاد اشتغال برای فارغ التصیلان کشاورزی شده است.
- طرح باعث معرفی کاربرد تکنولوژی های نوین شامل : کشت مکانیزه ،نوآوری در سیستم آبیاری ،آزمون خاک ،عملیات خاکورزی و...شده است.
- با اجرای طرح تعامل بین دانشگاه ومراکز تحقیقاتی وکارشناسان بیشتر شده است.مشاورین همچنین حلقه ای ارتباطی بین کشاورزان و مراکز تحقیقاتی محلی بوده اند.
- امکان توسعه طرح به سایر محصولات با استقبال کشاورزان روبروشده است.
- خوشبختانه در هیچ موردی در اجرای طرح مشکل اجتماعی و فرهنگی ملاحظه نشده است .
- کارشناسان مشاور در قالب شرکتها وتشکلها ی حقوقی سازماندهی شده اند.
نقاط ضعف
- کم تجربگی برخی از مشاورین مزرعه از نظر علمی ونظری
- عدم حضور زمانبندی شده در مزارع کشاورزان
- عقد دیر هنگام قرارداد با کشاورزان
- امکانات وتجهیزات توصیه شده توسط مشاورین مزرعه در دسترس کشاورزان نمی باشد.
- فرآیند اجرایی فعالیت مشاورین مزرعه در دسترس کشاورزان نمی باشد.
- نظارت بر عملکرد مشاورین در مراحل مختلف تدوین نشده است.
- کشاورزان آشنایی کاملی با طرح ندارند.
- عدم پرداخت حق السهم مشاورین توسط کشاورزان
- تداخل وظایف کارشناسان مراکز ترویج دهستان با مشاورین مزرعه
- عدم وجود یک نشریه ارتباطی برای اعلام مسائل ،مشکلات ،موانع وانعکاس پیشنهادات مشاورین مزرعه
پیشنهادات
- مشاورین از بین افرادی انتخاب شوند که دارای اطلاعات ودانش کافی هستند.
- مشاورین مزرعه باید ابتدا در دوره های علمی وعملی شرکت کنند.
- برای حمایت فنی از مشاورین مزرعه ،کارشناسان با تجربه به عنوان کارشناس معین از مشاورین حمایت وپشتیبانی کنند.
- تدوین برنامه عملیاتی وزمانبندی برای مشاورین مزرعه
- بستر سازی وآموزش کشاورزان به منظور توجیه طرح مشاورین مزرعه
- در یافت حق السهم مشاورین از کشاورزان
- راه اندازی یک نظام خبره به منظور پشتیبانی فنی وعلمی از مشاورین مزرعه
- عقد قرارداد در زمان مناسب تا امکان نظارت در مراحل مختلف فراهم شود.
- ارتباط نظام مند مشاورین با مراکز تحقیقاتی ودانشگاهی به منظور تغذیه علمی آنان
- تدوین فرآیند نظارتی شفاف برای جلوگیری از اعمال سلیقه فردی در امور مشاورین مزرعه
هدف طرح
افزايش راندمان واحدهاي توليدي بخش كشاورزي، بهبود كيفيت توليد، كاهش ضايعات و افزايش درآمد بهرهبرداران با به كارگيري متخصصين موضوعي و فارغالتحصيلان رشتههاي كشاورزي و توسعه منابع انساني بخش
اهداف اختصاصي
ـ جلب مشاركت متخصين موضوعي و كارشناسان كشاورزي رشتههاي مرتبط در انجام بخشي از خدمات مشاوره فني و آموزشي و ترويجي كشاورزي
ـ افزايش سطح دانش و مهارت بهرهبرداران در راستاي توليد اقتصادي و تجاري
ـ توسعه پايدار كشاورزي با به كارگيري اصول فني و علمي
ـ كاهش خسارات و ضايعات ناشي از آفات و بيماريها و عوامل طبيعي و انساني
ـ ارتقاي سطح مديريت مزرعه و بهرهوري عوامل توليد
ـ تسهيل و تسريع در انتقال يافتههاي تحقيقاتي به مزارع و عرصه توليد
ـ ايجاد زمينه توسعه ترويج خصوصي
ـ كاهش تصديگري دولت در راستاي تعديل ساختار سازماني
ـ افزايش پوشش خدمات ترويجي، مشاوره فني براي گروههاي هدف خاص
ـ تأمين بخشي از اعتبارات مورد نياز فعاليتهاي ترويجي از طريق مشاركت مالي بهرهبرداران
ـ بسترسازي ايجاد اشتغال فارغالتحصيلان در بخش كشاورزي
ـ افزايش راندمان توليد محصولات زراعي، باغي، دامي و ...
سازمان كار اجرايي طرح
اعضاء هسته هاي كارشناسي فني اجرایی محصولي وموضوعي
1- معاون فني وبرنامه ريزي دفتر برنامه ريزي وهماهنگي ترويج (رئيس هسته)
2-رئيس گروه تخصصي دفتربرنامه ريزي ترويج (دبيرهسته)
3- نماينده تام الاختيار معاونت اجرایی (عضو)
4-كارشناس بخش تحقيقاتي مربوط ازموسسه تحقيقاتي ملي (عضو)
5-كارشناس موضوعی ترويج ازگروه تخصصي دردفتربرنامه ريزي وهماهنگي ترويج (عضو)
وظایف هسته هاي كارشناسي فني اجرایي محصولي وموضوعي
- تهیه شاخص های فنی و شرح خدمت تیپ بصورت موضوعی و محصولی
- تهيه قراردادهاي اجرایی
- تهيه برنامه هاو فرمهاي نظارتي وارزيابي
اعضاء هسته تعيين تعرفه ها
1- مجري طرح ترويج غيردولتي
2- نماينده بخش هاي اجرایي
3- نماينده ستاد اجرایي ماده 88
4- نماينده سازمان نظام مهندسي کشاورزی ومنابع طبیعی
5- نماينده سازمان نظام دامپزشکی
وظايف هسته تعيين تعرفه ها
- برآورد،تدوين و پيشنهاد تعرفه هاي انجام خدمات ترويجي وآموزشی مختلف به ستاد موضوع ماده13آیین نامه اجرایی ماده 88 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت وشورای سیاستگذاری معاونت
اعضاء هسته هاي آموزش وكارورزي
1- معاون دفتربرنامه ريزي (رئيس)
2- مجري طرح ترويج غيردولتي (دبير)
3- نماينده آموزش وتحقيقات (عضو)
4- نماينده سازمان نظام مهندسي (عضو)
5- رئيس گروه رسانه ها (عضو)
6- مسئولي IT معاونت ترويج (عضو)
وظایف هسته آموزش وكارورزي
- تهيه وتدوين سرفصل هاي آموزشي وكارورزي ويژه براي مشاورين واحدهای تولیدی
- پيگيري راه اندازي ICT درمراكز ويژه مشاورين واحدهای تولیدی
- تهيه بسته هاي آموزشي موضوعي ومحصولي
- طراحي دوره هاي كارورزي ويژه مشاورين واحدهای تولیدی
وظايف هسته هاي فني،ترویجی وآموزشی محصولی وموضوعی استان
1- بررسي وضع موجود وتعيين قابليت ها وظرفيت هاي استاني درزمينه بكارگيري بخش خصوصي
2- هماهنگي اجرايي طرح درسطح شهرستان ها
3- نظارت براجراي دستورالعمل ها وطرح هاي ابلاغي مركز
4- پيگيري اجراي طرح درشهرستانها
5- تعیین حجم واگذاری عمليات ترويجی به بخش غیر دولتی
تبصره: درجلسات شوراي هماهنگي كه موضوع آن ترويج غيردولتي است نمايندگان سازمانهاي نظام مهندسي كشاورزي ومنابع طبیعی ،نماینده سازمان نظام دامپزشکی ونماينده کمیته استانی ستاداجرائي ماده 88 دعوت مي شوند.
وظايف مديريت شهرستان
- تعيين محدوده و حوزه فعاليت مشاورين مزرعه
- تعيين سطح و حجم فعاليت در دهستان
- هماهنگي اجراي طرح در دهستانها
- جمعآوري اطلاعات موردنياز
- گزارش گيري و گزارش دهي
- جمعآوري مسائل و مشكلات و ارائه گزارش به استان
- اجراي مصوبات كميته استاني
- همكاري درنظارت و ارزيابي اجراي طرح
وظايف مركز ترويج دهستان :
- مكان يابي زمينهيابي و زمينهسازي حضور مشاورين مزرعه دراجراي پروژه
- مشاركت درايجاد فضاي مناسب استقرار مشاورين
- كنترل ,نظارت و ارزيابي , حضور موثر ومفيد مشاورين در مزرعه براساس قراردادهاي منعقده
- كنترل حضور مفيد و موثر مشاورين دررساندن اطلاعات فني ترويجي به بهرهبرداران درقالب دستورالعملها , آيين نامهها و ....
- ارائه گزارش مورد نياز ادواري از عملكرد پروژه
- جمعآوري اطلاعات و تهيه بانك اطلاعاتي مورد نياز مشاورين مزرعه و بهرهبرداران
- جمعبندي مسائل و مشكلات اجراي طرح و ارائه به تيم اجرايي شهرستان
وظايف مشاورين مزرعه:
- انجام ماموريتهاي محوله براساس شرح پروژه
- ايجاد ارتباط با مخاطبين و تكميل پرسشنامههاي مورد نياز
- شركت در دورههاي آموزشي
- انعكاس مشكلات و معضلات توليد در واحد بهرهبرداري به مركز خدمات ترويج
- انتقال اطلاعات فني اخذشده از مركز ترويج و تحقيقات به بهرهبرداران ونهادينه سازي درواحد بهرهبرداري تحت پوشش
- همكاري با گروههاي نظارت و ارزشيابي
- نظارت برحسن اجراي توصيهها توسط بهرهبردار
- تهيه و تدوين تقويم و برنامه كار با بهرهبردار و ارائه به مركز خدمات
- ثبت دقيق فعاليتها و عمليات اجرايي در واحد بهرهبردار
فرآیند بکار گیری مهندسین ناظر ومشاورین مزرعه
جذب وانتخاب
انتخاب مشاورین مزرعه در محصولات مختلف به استناد ماده (5) دستورالعمل ،اشخاص حقیقی وحقوقی واجد شرایط از طریق برگزاری آزمون توسط مدیریت ترویج ومشارکت مردمی استان با مشارکت بخش های فنی مربوطه و نماینده سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی استان انجام می شود.
آموزش
مشاورین مزرعه پس از موفقیت در آزمون مشاورین مزرعه در استان قبل از شروع فعالیت مشاورین در هر محصول موظفند در کلاسهای آموزشی مربوط به ان محصول شرکت نمایند. دوره های آموزشی در سه مرحله انجام می شودومدت آموزش 10 روزه بوده که به دو دوره 4 روزه ویک دوره دو روزه تقسیم می شود.آموزشها توسط مدیریت ترویج استان وبراساس سر فصلهای تدوین شده به صورت عملی ونظری برگزار می شود.
سازماندهی
مشاورین پس از آموزش در قالب گروه های تخصصی سازماندهی می شوند.در هر گروه تخصصی 5نفراز متخصصین رشته های مربوط به کشاورزی سازماندهی خواهندشد.
بکارگیری
مسئولیت بستر سازی در مناطق روستایی واطلاع رسانی وتوجیه کشاورزان برعهده اداراه ترویج شهرستانها ومراکز ترویج و خدمات می باشد.تدوین جدول زمانبندی حضور مشاورین وکنترل
حضور مشاورین براساس جدول زمانبندی شده توسط اداره ترویج شهرستان تنظیم وبه مراکز ترویج وخدمات ابلاغ می شود.
نظارت وپشتیبانی فنی
به منظور نظارت ،بستر سازی وپشتیبانی فنی از مشاورین مزرعه و رفع اشکلات فنی وپاسخ به سوالات مشاورین در هر استان دو نفر کارشناس معین که ترجیحا کارشناس ارشدکشاورزی وبا تجربه حداقل 5سال توسط مدیریت ترویج ومشارکت مردمی استان انتخاب می شودودر هر شهرستان یک نفر کار شناس مسئولیت هماهنگی امور مشاورین را در دهستان ها به عهده خواهد داشت.کارشناسان معین شهرستان ها موظفند به طور مستمربه فعالیت مشاورین نظارت وبه رفع ابهامات ،سوالات ومشکلات آنان همت گمارند.
ارزیابی عملکرد
ارزیابی عملکرد مشاورین مزرعه براساس فرمهای مخصوصی در سه مرحله انجام خواهد شد.مرحله قبل از کاشت وکاشت،مرحله داشت ومرحله برداشت.مسئول ارزیابی عملکرد مشاورین بر عهده کارشناسان معین استان وکارشناسان معین شهرستان با هماهنگی مسئول مرکز ترویچ وخدمات جهاد کشاورزی دهستان خواهد بود. مشاورین مزرعه گزارش عملکرد ،اقدامات ومسائل ومشکلات خود رابه مسئول مرکز ترویج وخدمات جهادکشاورزی دهستان ارائه و مسئول مرکز نیز موظف است مسائل را به کارشناسان معین شهرستان برای پیگیری و رسیدگی تا حصول نتیجه اعلام نمایند.
در اين قسمت به برخي از تجربيات جهاني در زمينه خدمات مشاورهاي اشاره ميشود. كشورهاي مختلف از الگوهاي مختلفي براي توسعه خدمات مشاوري و خصوصي سازي در ترويج استفاده نموده اند.آگاهي از اين الگوها متخصصان و كارشناسان ترويج و مسائل روستائي را در اتخاذ تصميم درست متناسب با شرايط كشور كمك مي نمايد. چرا كه هر گونه تصميم عجولانه و نابخردانه مي تواند طومار مشاوره و به تبع آن مشاركت زارع در برنامه ريزي هاي كشاورزي را براي هميشه مسدود نمايد. بديهي است بيان تجارب به معناي تأييد يا رد آنها نيست. صرفاً جهت مطالعه و بررسي اجمالي نقاط قوت و ضعف و نيز امكان سازگاري با شرايط كشور اين تجارب مرور مي شود
تجربه هلند
خدمات مشاورهاي كشاورزي در هلند با حدود 700 كارمند شروع به كار كرد و انتظار ميرفت كه به تدريج در طول يك دوره 10 ساله كه (از سال 1992) خصوصي شود. قرار شد كه از طريق فروش خدمات مشاورهاي هر سال 5%+ سرمايه DLV از طريق پرداختهاي غيردولتي تامين گردد. بدين ترتيب كه تا سال 2002 ميبايستي 50% از سرمايه و اعتبار مورد نيازش از طريق كشاورزان تامين اعتبار گردد. (30% از طريق پرداخت مستقيم براي توصيههاي ترويجي و 20% از طريق مالياتهاي پرداخت شده توسط سازمانهاي كشاورزان). باقيمانده 50 درصد بودجه خدمات مشاورهاي كشاورزي همچنان بوسيله اعتبارات دولتي پوشش داده خواهد شد. دليل اصلي اين فرايند تغيير تدريجي آن بود كه كشاورزان و همچنين كاركنان خدمات مشاورهاي براي سازگاري با ايده پرداخت براي فروش مستمر توصيهها به زمان احتياج داشتند. كشاورزان هلندي ايده پرداخت براي توصيههاي فني را خيلي سريعتر از حد انتظار پذيرفتند بنحويكه در سال 1997 يعني 5 سال پس از شروع خصوصيسازي، چيزي در حدود 70 درصد اعتبارات خدمات مشاورهاي كشاورزي از طريق پرداخت مستقيم كشاورزان مخاطب براي توصيهها تامين گرديد- يعني بيش از دو برابر هدف اصلي(كه 30% بود) آنهم در نصف مدت زمانيكه در برنامه پيشبيني شده بود، بدست آمد. در حدود 30% از بودجه همچنان بوسيله وزارتخانه براساس قراردادي بر پايه اجراي پروژههاي خاصي پرداخت شد. در سال 1999، پرداخت مستقيم براي توصيهها به 80 درصد مجموعه بودجه خدمات مشاورهاي رسيد در صورتيكه مساعدت دولت در قالب قراردادها بين 15 تا 20 درصد كاهش يافت. در نتيجه استقبال و پذيرش سريع كشاورزان براي پرداخت هزينههاي مشاورهاي، طرح دريافت غيرمستقيم بخش از هزينههاي ترويج از طريق دريافت ماليات از سازمانهاي كشاورزي عملا به فراموشي سپرده شد (يعقوبينژاد، 1382).
.انعقاد قرارداد براي ترويج و مشاوره امور دام با دامپزشكان خصوصي در مالي
همكاريهاي مشترك فرانسه با كشور مالي در زمينه كشاورزي و دامپروري به استقرار پروژه شبكه دامپزشكان خصوصي براي انتقال اطلاعات در زمينه دامپروري با تامين مالي فرانسه درسال 1998 منجرگرديد. اين پروژه ابتدا در سه منطقه از مالي گسترش يافت و نوآوري هايي را در زمينه خدمات مشاوره و ترويج امور دام بهمراه داشته است:
(1) بهره گيري از يك شبكه از دامپزشكان خصوصي براي انتقال اطلاعات در زمينه دامپروري
اين سيستم باعث ارايه خدمات مشاورهاي و توصيههايي در زمينه بيماريهايي مرغ در 850/1 روستا، واكسينه شدن بيش از 000/5000/2 قطعه ماكيان، دريافت اطلاعات پيرامون بيماريهاي بز و گوسفند توسط 250/1 دهكده و نيز بهبود وضعيت حرفهاي دامپزشكان، ساماندهي عرضه و تقاضا براي خدمات دامپزشكي، و كاهش هزينه ارايه خدمات توسط دولت شده است . مشاركت قوي مخاطبين در تبيين اولويتها، همراه شدن پيامهاي ترويجي با بهبود دسترسي به نهادهاي لازم براي انعقاد قراردادهاي ويژه براي هر مروج خصوصي براي تضمين دسترسي به خدمات حمايتي ، بازآموزي و … از عوامل موثر بر حصول پيامدهاي موفق چنين شبكهاي از ارايه خدمات مشاوره امور دام و دامپزشكي قلمداد شده است. مشاركت نهادينه شده تشكلهاي توليدي و بخش خصوصي، تقويت شبكه عاملين خصوصي و فعاليت مطلوب موسسات غيرمتمركز در پايداري اين شبكه موثر است.
توسعه خدمات مشاورهاي در استوني
استوني كه از مدتها پيش با انجام تحولاتي در راستاي بازسازي اقتصادي، بخش كشاورزي خود را براي ورود به اتحاديه اروپا آماده ميسازد، به اصلاحاتي در زمينههاي مختلف منجمله خدمات مشاورهاي به عنوان حالت غالب خدمات ترويجي خود دست زده است. ترويج در اين كشور مسئوليتهاي پيچيدهاي را در مقاطع مختلف تجربه نموده است (Loolaid , U . R Kreen , 2002
· شكل گيري وضعيت جديد براي خدمات مشاورهاي (1989- 1992 )
· برقراري نظام خدمات مشاورهاي كاربر – مدار ( از 1992 – تا 1995 و بعد از آن )
· توسعه مشاوره رايگان (2002 – 1995)
· خدمات مشاورهاي بين خصوصيسازي و اصلاح بخش دولتي (تاكنون - 1992).
هنگامي كه از توسعه بازار خدمات مشاورهاي صحبتي به ميان مي آيد ميبايست به انگاره هاي زير توجه شود :( Adams . G. , 2001)
· تقاضا براي اطلاعات و خدمات مشاورهاي. اين امر به وجود تقاضاهاي سازماندهي شده و مستمر براي ارايه خدمات از سوي مخاطبين با وضعيت اقتصادي مناسب براي پرداخت هزينهها و صاحب تشكلهاي نهادينه بر ميگردد.
· عرضه خدمات مشاوره اي و اطلاعات. اين انگاره به مهياسازي اطلاعات و مشاوره، توزيع و عرضه آنها از مجاري مناسب، توسعه حرفهاي و آموزش مشاوران و كنشگران مزبور نظر دارد.
· توسعه نهادها و مقررات براي عمليات بازار ( سازماندهي تعامل عرضه كنندگان و متقاضيان خدمات مشاورهاي).
· تامين مالي بهينه براي اطمينان از گردش فعاليتها به نحوي سودآور و قابل قبول براي عرضه كنندگان و متقاضيان خدمات.
اقداماتي كه در استوني براي توسعه خدمات مشاورهاي صورت گرفتهاند عبارتند از:
· آموزش مشاوران
- آموزش اوليه در زمينه مهارتهاي مشاوره گري، اقتصاد كشاورزي، بازاريابي.
- كارورزي آموزشگران
- آموزش مهارتهاي مشاوره گري و اقتصاد مزارع بوسيله آموزشگران محلي در مراحل بعدي،
- آموزش پيشرفته مشاوران در زمينه مديريت چرخه پروژه، فنون هدايت گروهها، ارتقاي كارايي مشاوره و ..
- تاييد اعتبار و اعطاي مدرك به مشاوران براي ارايه خدمات مشاورهاي رايگان
- تدوين مقررات و قوانين خدمات مشاورهاي، تخصيص يارانهها و انعقاد قراردادهاي مربوطه و اعطاي گواهي و تاييد مشاوران
- نظارت و ارزشيابي خدمات مشاورهاي ، بازار مشاوره و تفحص و تحليل نيازهاي اطلاعاتي كشاورزان
- استراتژي براي توسعه خدمات مشاورهاي
- استراتژي براي جنگلداري
- استراتژي براي توسعه آموزش كشاورزي
- استراتژي براي پيوند و تعامل و هماهنگ نمودن طرح و اجراي استراتژيهاي فوق
· حمايت از شبكهسازي و توسعه سرمايه اجتماعي:
- برگزاري كنفرانسها در باب كار مشاوره و ترويج
· برقراري كانالهايي براي توزيع اطلاعات و رسانش يافتهها و توصيهها به مخاطبين در سطح وسيع از طريق:
- مجله اطلاعات زراعي پايگاه اينترنتي
· فعال سازي كشاورزان، محققان و مشاوران براي كار با همديگر از طريق تامين مالي عمومي پروژههاي ترويجي
· روزهاي آموزش و رويدادهاي سازماندهي شده از سوي توليد كنندگان ، مشاوران، محققان و كارمندان.
· برقراري و توسعه زيرساختهاي لازم براي حمايت مشاورهاي و اطلاعرساني:
مركز هماهنگي جريان اطلاعات كشاورزي و روستايي
شبكه مراكز اطلاعاتي در سطح شهرستان
شبكه مراكز اطلاع رساني روستايي در اجتماعات.
· تامين مالي خدمات مشاورهاي از محل:
- كمكهاي اتحاديه اروپا و مشاركت مالي عمومي
- جذب منابع مالي خصوصي
· تبليغ و ارتقا امكانات ترويجي.
اقدامات مزبور از سال 1995 آغاز شده است و به لحاظ مالي و فني از طريق برنامههاي مختلفي همانند پروژه خدمات كشاورزي اتحاديه اروپا (1998-1995)، مولفه خدمات مشاورهاي پروژه كشاورزي بانك جهاني (2002-1996)، برنامه ملي خدمات مشاوره كشاورزي و اقدامات متعدد وزارت كشاورزي حمايت شده است.
از سال 1997، بهرهگيري از مشاوران تاييد شده براي طرحهاي يارانهاي اجباري شده است. براي تاييد اعتبار مشاوران شروطي اعمال شده است ، منجمله:
· برخورداري از مدرك دانشگاهي ، آموزش حرفهاي يا معادل آن در كشاورزي يا حوزههاي مربوطه.
· مستقل بودن از شركتهاي فراوري يا عرضه نهاده دولتي.
· گذراندن آموزشهايي در زمينه روشهاي مشاورهدهي و مهارتهاي ارتباطاتي.
· برخورداري از تجربه ابتدايي به عنوان يك مشاور.
بهر حال بررسي پيامد تحولات مزبور در عرضه خدمات مشاورهاي در استوني نشان دهنده دست آوردهاي قابل ملاحظه اي است (( Looloid Rkreen , 2002 :
· مشاركت بخش خصوصي در تامين و عرضه خدمات مشاوره
· رضايت كشاورزان از خدمات مشاورهاي عرضه شده
· تاييد و اعطاي گواهي به مشاوران و كاهش محدوديتهاي اداري براي كار مشاوران ( بر حسب تعداد مشاوران آغاز به كار نموده و دارندگان گواهي معتبر و … )
· فراهم ساختن امكان بهرهمندي از خدمات مشاورهاي براي كشاورزان با درآمد كمتر از طريق طرح تقسيم هزينهها
· گرد هم آوردن فعاليتهاي متعدد در زمينه توسعه روستايي در زير يك چتر واحد بدون نظام اطلاعاتي
· درك روشن از نيازهاي گروههاي ذينفع مختلف و همچنين جهت گيريهاي معين براي دانش و اطلاعات كشاورزي در استوني بموجب فرايند توسعه راهبرد.
با بررسي تجربه استوني در زمينه خدمات مشاورهاي با بازار توسعه يافته و مشاركت چند بخشي ميتوان اذعان داشت كه برخي سازمانها در امر ارايه خدمات مشاوره اي بهتر عمل نمودند. اين سازمانها يا موسسات داراي ويژگيهاي متمايز كنندهاي مي باشند، منجمله:
· بهره گيري آنها از مشاوران حرفه اي با شايستگي بالا،
· مشاركت و همكاري مطلوب و نهادينه با مشاوران و ساير دست اندركاران
· توسعه و ارايه خدمات مشاورهاي با توجه به نيازها و صور قابل استفاده مخاطبين و بهرهمندي از يك استراتژي واقعي و عملي.
خدمات ملي مشاوره كشاورزي اوگاندا
سرويس ملي مشاوره كشاورزي طرح جديدي است كه مورد توجه و پيگيري دولت اوگاندا قرار گرفته است تا موجبات افزايش اثربخشي و كارايي خدمات ترويج كشاورزي را فراهم سازد. اين سرويس يك ارگان نيمه مستقل است كه در سال 2001 شكل گرفت تا به گسترش يك نظام عرضه خدمات كشاورزي تقاضا مدار و تحت هدايت كشاورزان (به ويژه كشاورزان معيشتي)، زنان، و افراد ناتوان همت گمارد. هدف توسعه اين سيستم تقويت امرار معاش مردم روستايي از طريق افزايش بهرهوري و سودآوري كشاورزي به طريقهاي پايدار معين شده است.
برنامهريزي و گسترش امور و نظارت بر اجراي طرحها با مشاركت طرفين به انجام ميرسد و قرار بر اين است كه پس از مدتي سيستم در جهتي پيش رود كه به پايداري مالي و تكيه بر منابع داخلي – عمدتاً پرداختهاي كشاورزان – نائل گردد. اين طرح يكي از هفت مرحله طرح نوسازي كشاورزي به شمار مي رود تا در راستاي گذار از كشاورزي معيشتي به كشاورزي با گرايش بازاري و توليد تجاري سهيم گردد.
نقاط قوت وضعف طرح مشاورین مزرعه گندم در استانهای همدان وقزوین براساس نتایج مطالعات انجام شده توسط معاونت ترویج ونظام بهره برداری
- نتیجه مطالعات بیانگر آن است که رضایت مندی کشاورزان از اجرا وتداوم طرح در حد بسیار بالایی است . در استانهای موردمطالعه 100%کشاورزان از کارشناسان ناظر خود اعلام رضایت نموده اندوخواستارادامه طرح بوده اند.
- فرآیند ارزیابی فعالیت ونقاط قوت وضعف طرح شفاف شده است وبابازنگری می توان مشکلات آنرا برطرف نمود
- در مجموع طرح باعث افزایش تولیدشده است .نتایج مطالعه نشان می دهد درهیچ مورد کاهش میزان تولید مشاهده نشده است.
- طرح منجربه ایجاد اشتغال برای فارغ التصیلان کشاورزی شده است.
- طرح باعث معرفی کاربرد تکنولوژی های نوین شامل : کشت مکانیزه ،نوآوری در سیستم آبیاری ،آزمون خاک ،عملیات خاکورزی و...شده است.
- با اجرای طرح تعامل بین دانشگاه ومراکز تحقیقاتی وکارشناسان بیشتر شده است.مشاورین همچنین حلقه ای ارتباطی بین کشاورزان و مراکز تحقیقاتی محلی بوده اند.
- امکان توسعه طرح به سایر محصولات با استقبال کشاورزان روبروشده است.
- خوشبختانه در هیچ موردی در اجرای طرح مشکل اجتماعی و فرهنگی ملاحظه نشده است .
- کارشناسان مشاور در قالب شرکتها وتشکلها ی حقوقی سازماندهی شده اند.
نقاط ضعف
- کم تجربگی برخی از مشاورین مزرعه از نظر علمی ونظری
- عدم حضور زمانبندی شده در مزارع کشاورزان
- عقد دیر هنگام قرارداد با کشاورزان
- امکانات وتجهیزات توصیه شده توسط مشاورین مزرعه در دسترس کشاورزان نمی باشد.
- فرآیند اجرایی فعالیت مشاورین مزرعه در دسترس کشاورزان نمی باشد.
- نظارت بر عملکرد مشاورین در مراحل مختلف تدوین نشده است.
- کشاورزان آشنایی کاملی با طرح ندارند.
- عدم پرداخت حق السهم مشاورین توسط کشاورزان
- تداخل وظایف کارشناسان مراکز ترویج دهستان با مشاورین مزرعه
- عدم وجود یک نشریه ارتباطی برای اعلام مسائل ،مشکلات ،موانع وانعکاس پیشنهادات مشاورین مزرعه
پیشنهادات
- مشاورین از بین افرادی انتخاب شوند که دارای اطلاعات ودانش کافی هستند.
- مشاورین مزرعه باید ابتدا در دوره های علمی وعملی شرکت کنند.
- برای حمایت فنی از مشاورین مزرعه ،کارشناسان با تجربه به عنوان کارشناس معین از مشاورین حمایت وپشتیبانی کنند.
- تدوین برنامه عملیاتی وزمانبندی برای مشاورین مزرعه
- بستر سازی وآموزش کشاورزان به منظور توجیه طرح مشاورین مزرعه
- در یافت حق السهم مشاورین از کشاورزان
- راه اندازی یک نظام خبره به منظور پشتیبانی فنی وعلمی از مشاورین مزرعه
- عقد قرارداد در زمان مناسب تا امکان نظارت در مراحل مختلف فراهم شود.
- ارتباط نظام مند مشاورین با مراکز تحقیقاتی ودانشگاهی به منظور تغذیه علمی آنان
- تدوین فرآیند نظارتی شفاف برای جلوگیری از اعمال سلیقه فردی در امور مشاورین مزرعه
هدف طرح
افزايش راندمان واحدهاي توليدي بخش كشاورزي، بهبود كيفيت توليد، كاهش ضايعات و افزايش درآمد بهرهبرداران با به كارگيري متخصصين موضوعي و فارغالتحصيلان رشتههاي كشاورزي و توسعه منابع انساني بخش
اهداف اختصاصي
ـ جلب مشاركت متخصين موضوعي و كارشناسان كشاورزي رشتههاي مرتبط در انجام بخشي از خدمات مشاوره فني و آموزشي و ترويجي كشاورزي
ـ افزايش سطح دانش و مهارت بهرهبرداران در راستاي توليد اقتصادي و تجاري
ـ توسعه پايدار كشاورزي با به كارگيري اصول فني و علمي
ـ كاهش خسارات و ضايعات ناشي از آفات و بيماريها و عوامل طبيعي و انساني
ـ ارتقاي سطح مديريت مزرعه و بهرهوري عوامل توليد
ـ تسهيل و تسريع در انتقال يافتههاي تحقيقاتي به مزارع و عرصه توليد
ـ ايجاد زمينه توسعه ترويج خصوصي
ـ كاهش تصديگري دولت در راستاي تعديل ساختار سازماني
ـ افزايش پوشش خدمات ترويجي، مشاوره فني براي گروههاي هدف خاص
ـ تأمين بخشي از اعتبارات مورد نياز فعاليتهاي ترويجي از طريق مشاركت مالي بهرهبرداران
ـ بسترسازي ايجاد اشتغال فارغالتحصيلان در بخش كشاورزي
ـ افزايش راندمان توليد محصولات زراعي، باغي، دامي و ...
سازمان كار اجرايي طرح
اعضاء هسته هاي كارشناسي فني اجرایی محصولي وموضوعي
1- معاون فني وبرنامه ريزي دفتر برنامه ريزي وهماهنگي ترويج (رئيس هسته)
2-رئيس گروه تخصصي دفتربرنامه ريزي ترويج (دبيرهسته)
3- نماينده تام الاختيار معاونت اجرایی (عضو)
4-كارشناس بخش تحقيقاتي مربوط ازموسسه تحقيقاتي ملي (عضو)
5-كارشناس موضوعی ترويج ازگروه تخصصي دردفتربرنامه ريزي وهماهنگي ترويج (عضو)
وظایف هسته هاي كارشناسي فني اجرایي محصولي وموضوعي
- تهیه شاخص های فنی و شرح خدمت تیپ بصورت موضوعی و محصولی
- تهيه قراردادهاي اجرایی
- تهيه برنامه هاو فرمهاي نظارتي وارزيابي
اعضاء هسته تعيين تعرفه ها
1- مجري طرح ترويج غيردولتي
2- نماينده بخش هاي اجرایي
3- نماينده ستاد اجرایي ماده 88
4- نماينده سازمان نظام مهندسي کشاورزی ومنابع طبیعی
5- نماينده سازمان نظام دامپزشکی
وظايف هسته تعيين تعرفه ها
- برآورد،تدوين و پيشنهاد تعرفه هاي انجام خدمات ترويجي وآموزشی مختلف به ستاد موضوع ماده13آیین نامه اجرایی ماده 88 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت وشورای سیاستگذاری معاونت
اعضاء هسته هاي آموزش وكارورزي
1- معاون دفتربرنامه ريزي (رئيس)
2- مجري طرح ترويج غيردولتي (دبير)
3- نماينده آموزش وتحقيقات (عضو)
4- نماينده سازمان نظام مهندسي (عضو)
5- رئيس گروه رسانه ها (عضو)
6- مسئولي IT معاونت ترويج (عضو)
وظایف هسته آموزش وكارورزي
- تهيه وتدوين سرفصل هاي آموزشي وكارورزي ويژه براي مشاورين واحدهای تولیدی
- پيگيري راه اندازي ICT درمراكز ويژه مشاورين واحدهای تولیدی
- تهيه بسته هاي آموزشي موضوعي ومحصولي
- طراحي دوره هاي كارورزي ويژه مشاورين واحدهای تولیدی
وظايف هسته هاي فني،ترویجی وآموزشی محصولی وموضوعی استان
1- بررسي وضع موجود وتعيين قابليت ها وظرفيت هاي استاني درزمينه بكارگيري بخش خصوصي
2- هماهنگي اجرايي طرح درسطح شهرستان ها
3- نظارت براجراي دستورالعمل ها وطرح هاي ابلاغي مركز
4- پيگيري اجراي طرح درشهرستانها
5- تعیین حجم واگذاری عمليات ترويجی به بخش غیر دولتی
تبصره: درجلسات شوراي هماهنگي كه موضوع آن ترويج غيردولتي است نمايندگان سازمانهاي نظام مهندسي كشاورزي ومنابع طبیعی ،نماینده سازمان نظام دامپزشکی ونماينده کمیته استانی ستاداجرائي ماده 88 دعوت مي شوند.
وظايف مديريت شهرستان
- تعيين محدوده و حوزه فعاليت مشاورين مزرعه
- تعيين سطح و حجم فعاليت در دهستان
- هماهنگي اجراي طرح در دهستانها
- جمعآوري اطلاعات موردنياز
- گزارش گيري و گزارش دهي
- جمعآوري مسائل و مشكلات و ارائه گزارش به استان
- اجراي مصوبات كميته استاني
- همكاري درنظارت و ارزيابي اجراي طرح
وظايف مركز ترويج دهستان :
- مكان يابي زمينهيابي و زمينهسازي حضور مشاورين مزرعه دراجراي پروژه
- مشاركت درايجاد فضاي مناسب استقرار مشاورين
- كنترل ,نظارت و ارزيابي , حضور موثر ومفيد مشاورين در مزرعه براساس قراردادهاي منعقده
- كنترل حضور مفيد و موثر مشاورين دررساندن اطلاعات فني ترويجي به بهرهبرداران درقالب دستورالعملها , آيين نامهها و ....
- ارائه گزارش مورد نياز ادواري از عملكرد پروژه
- جمعآوري اطلاعات و تهيه بانك اطلاعاتي مورد نياز مشاورين مزرعه و بهرهبرداران
- جمعبندي مسائل و مشكلات اجراي طرح و ارائه به تيم اجرايي شهرستان
وظايف مشاورين مزرعه:
- انجام ماموريتهاي محوله براساس شرح پروژه
- ايجاد ارتباط با مخاطبين و تكميل پرسشنامههاي مورد نياز
- شركت در دورههاي آموزشي
- انعكاس مشكلات و معضلات توليد در واحد بهرهبرداري به مركز خدمات ترويج
- انتقال اطلاعات فني اخذشده از مركز ترويج و تحقيقات به بهرهبرداران ونهادينه سازي درواحد بهرهبرداري تحت پوشش
- همكاري با گروههاي نظارت و ارزشيابي
- نظارت برحسن اجراي توصيهها توسط بهرهبردار
- تهيه و تدوين تقويم و برنامه كار با بهرهبردار و ارائه به مركز خدمات
- ثبت دقيق فعاليتها و عمليات اجرايي در واحد بهرهبردار
فرآیند بکار گیری مهندسین ناظر ومشاورین مزرعه
جذب وانتخاب
انتخاب مشاورین مزرعه در محصولات مختلف به استناد ماده (5) دستورالعمل ،اشخاص حقیقی وحقوقی واجد شرایط از طریق برگزاری آزمون توسط مدیریت ترویج ومشارکت مردمی استان با مشارکت بخش های فنی مربوطه و نماینده سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی استان انجام می شود.
آموزش
مشاورین مزرعه پس از موفقیت در آزمون مشاورین مزرعه در استان قبل از شروع فعالیت مشاورین در هر محصول موظفند در کلاسهای آموزشی مربوط به ان محصول شرکت نمایند. دوره های آموزشی در سه مرحله انجام می شودومدت آموزش 10 روزه بوده که به دو دوره 4 روزه ویک دوره دو روزه تقسیم می شود.آموزشها توسط مدیریت ترویج استان وبراساس سر فصلهای تدوین شده به صورت عملی ونظری برگزار می شود.
سازماندهی
مشاورین پس از آموزش در قالب گروه های تخصصی سازماندهی می شوند.در هر گروه تخصصی 5نفراز متخصصین رشته های مربوط به کشاورزی سازماندهی خواهندشد.
بکارگیری
مسئولیت بستر سازی در مناطق روستایی واطلاع رسانی وتوجیه کشاورزان برعهده اداراه ترویج شهرستانها ومراکز ترویج و خدمات می باشد.تدوین جدول زمانبندی حضور مشاورین وکنترل
حضور مشاورین براساس جدول زمانبندی شده توسط اداره ترویج شهرستان تنظیم وبه مراکز ترویج وخدمات ابلاغ می شود.
نظارت وپشتیبانی فنی
به منظور نظارت ،بستر سازی وپشتیبانی فنی از مشاورین مزرعه و رفع اشکلات فنی وپاسخ به سوالات مشاورین در هر استان دو نفر کارشناس معین که ترجیحا کارشناس ارشدکشاورزی وبا تجربه حداقل 5سال توسط مدیریت ترویج ومشارکت مردمی استان انتخاب می شودودر هر شهرستان یک نفر کار شناس مسئولیت هماهنگی امور مشاورین را در دهستان ها به عهده خواهد داشت.کارشناسان معین شهرستان ها موظفند به طور مستمربه فعالیت مشاورین نظارت وبه رفع ابهامات ،سوالات ومشکلات آنان همت گمارند.
ارزیابی عملکرد
ارزیابی عملکرد مشاورین مزرعه براساس فرمهای مخصوصی در سه مرحله انجام خواهد شد.مرحله قبل از کاشت وکاشت،مرحله داشت ومرحله برداشت.مسئول ارزیابی عملکرد مشاورین بر عهده کارشناسان معین استان وکارشناسان معین شهرستان با هماهنگی مسئول مرکز ترویچ وخدمات جهاد کشاورزی دهستان خواهد بود. مشاورین مزرعه گزارش عملکرد ،اقدامات ومسائل ومشکلات خود رابه مسئول مرکز ترویج وخدمات جهادکشاورزی دهستان ارائه و مسئول مرکز نیز موظف است مسائل را به کارشناسان معین شهرستان برای پیگیری و رسیدگی تا حصول نتیجه اعلام نمایند.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر